Оё гузаштан аз пеши намозгузор гуноҳ аст?

Агар намозгузор хавф дошта бошад, ки касе аз пешаш мегузарад, гузоштани сутра [1] пеши худ – мустаҳаб аст.

Сутра бояд тақрибан ним метр ё бештар дарозӣ дошта бошад ва ғафсиаш аз ангушт борик набошад. Наздик истодан ба сутрае, ки барои пешгирӣ аз гузаштани касе гузошта шудааст, суннат аст. Сутраро бояд на рост дар пеш, балки ба тарафи рост ё чап гузошт. Агар чизе барои гузоштан набошад, метавон хатти уфуқӣ ё ба шакли ҳилоли нав кашид [2].

Дар робита ба ин, аз Абӯ Ҳурайра (рози Аллоҳ аз ӯ бод) ривоят шудааст: «Ҳар гоҳ яке аз шумо намоз мехонад, бояд чизе пеши рӯи худ гузорад, агар чӯби мехкӯб надошта бошад, хат кашад. Агар чунин кунад, гузаштани касе аз пешаш зарар намерасонад» [3].

Дар намоз ором истодан ва аз ҳаракатҳои зиёдатӣ худдорӣ кардан авлотар аст, бинобар ин, мустаҳаб аст, ки намозгузор шахсеро, ки аз пешаш мегузарад, манъ накунад. Агар хоҳад, ки манъ кунад, метавонад бо ишораи даст ё бо тасбеҳе мисли «Субҳаналлоҳ» ишора кунад. Ҳар ду амалро якҷо кардан макруҳ аст.

Ҳамчунин, агар мард намоз мехонад ва касе наздик аст, ки аз пешаш гузарад, дар намозҳои ҷаҳрӣ метавонад оятҳои Қуръонро бо овози баланд бихонад, то ишорае барои нагузаштан бошад. Зан бошад, метавонад бо ишораи даст ё бо задани каф ба каф дар назди сина ишора кунад.

Гузаштан аз пеши намозгузор бе зарурат манъ шудааст. Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармудаанд: «Агар касе медонист, ки гузаштан аз пеши намозгузор чӣ қадар гуноҳ дорад, беҳтар буд, ки чиҳил (рӯз, моҳ ё сол) интизор шавад, то ин ки аз пеши намозгузор гузарад» [4]. Ровии ҳадис гуфтааст: «Намедонам, ки чиҳил рӯз, моҳ ё сол аст».

Пас, бе ягон сабаб аз пеши намозгузор гузаштан гуноҳ аст. Ин ҳукм барои масҷидҳои хурд ва ҷойҳои тангест, ки сутра нест. Аммо дар масҷидҳои калон ё саҳро, агар касе аз ҷое, ки намозгузор намебинад, гузарад, гуноҳ нест [5].

Сутрае, ки пеши имом гузошта мешавад, барои тамоми ҷамоат кофист. Муқаддӣ (муқтадӣ) лозим нест, ки барои худ сутра гузорад.

Баъзе фақеҳон шарҳ додаанд, ки дар ҳолатҳои гуногун гуноҳ ба кӣ мерасад:

• Агар намозгузор сутра нагузорад ва дар роҳе, ки мардум мегузаранд, намоз хонад ва касе маҷбур шавад, ки аз пешаш гузарад, гуноҳ бар гардани намозгузор аст;

• Агар намозгузор сутра гузорад ва касе бе сабаб байни сутра ва намозгузор гузарад, гуноҳ ба гузаранда мерасад;

• Агар намозгузор сутра нагузорад ва роҳе дигар бошад, вале касе аз пешаш гузарад, ҳар ду гунаҳкоранд [6].

Гузаштани саг, гурба, инсон ва ғайра аз пеши намозгузор намозро ботил намекунад.

Хулоса, агар эҳтимол бошад, ки касе аз пеши намозгузор мегузарад, лозим аст сутра гузорад ва дар ҷое намоз хонад, ки ба ҳаракати дигарон халал нарасонад. Дигарон низ бояд эҳтиёт кунанд, ки ба намози бародари мусалмонашон халал нарасонанд ва аз пешаш нагузаранд.

Шуъбаи шариат ва фатво

[1] Ашёе, ки барои муҳофизат аз гузаштани дигарон пеши намозгузор гузошта мешавад.

[2] Ҳошияту ат-Тоҳаавӣ.

[3] Ривояти Имоми Аҳмад.

[4] Ривояти Имоми Бухорӣ.

[5] «Ал-фатаво ат-Татархония», 1/630.

[6] ал-Фиқҳ ал-Возиҳ