Вақти намозБордоркунии сунъӣ (ЭКО) — ин усулест, ки ҳангоми нокомии бордоршавии табиӣ, тухми зан ва нутфаи мардро бо ёрии таҷҳизоти тиббӣ берун аз бадан бордор мекунанд ва баъд ба бачадони зан мегузаронанд [1] .
Дар тиб ду навъи асосии бордоркунии сунъӣ вуҷуд дорад:
Бордоркунии дохили бадан. Яъне нутфаи мард ва тухми зан дар дохили бачадон бордор мешаванд [2] .
Бордоркунии берун аз бадан. Яъне нутфаи мард ва тухми зан дар шароити махсус берун аз бачадон бордор шуда, баъдан ба бачадон мегузаронанд [3] .
Ҳардуи ин усулҳо шаклҳои гуногун доранд. Агар тухм ва нутфа ба ҳамсарон тааллуқ дошта бошанд ва ба бачадони ҳамон зане, ки соҳиби тухм аст, гузаронда шаванд, аз нигоҳи шариат иҷозат дода мешавад [4] . Дар дигар ҳолатҳо, ки омехтагии насл ва хатари пайдо шудани "зино" вуҷуд дорад, манъ шудааст [5] . Ҳамчунин, иҷозат нест, ки тухми занро бо нутфаи шавҳари мурда ё талоқшудааш дар шароити сунъӣ бордор карда, ба бачадонаш гузаронанд [6] .
Шуъбаи шариат ва фатвои Кумитаи уламоёни исломии Тоҷикистон
[1] Мухаммад Шалтут, «ал-Фатаво», 326.
[2] Мухаммад Холид Мансур, «ал-Аҳкому ат-тиббия ал-мутааллиқа бин-нисо фи ал-фиқҳ ал-исломӣ», 77.
[3] Мухаммад Али ал-Барр, «Халқу ал-инсон байна ат-тибб ва ал-Қуръон», 531.
[4] Мустафо Зарқо, «ал-Ҷанин ва ал-аҳкому ал-мутааллиқа биҳи», 137. «Фатаво Шалтут», 327. «Қарор ва тавсияҳои маҷмаи фиқҳи исломии байналмилалӣ», 113. 1985-2011.
[5] Ҷомеаи ал-Азҳар, Коллеҷи шариат ва ҳуқуқ, «Қазоёи фиқҳии муосир», 1/348. Қарори №16 (3/4) ҷаласаи сеюми Академияи байналмилалии фиқҳи исломӣ, Аммон, 1986. Қарадағӣ, «Фиқҳи қазоҳои тиббии муосир», 576. Кумитаи фатвои Ҷумҳурии Арабии Миср: https://www.dar-alifta.org/ar/fatawa/11682/%D8%
[6] «Мавсуъаи муяссара дар фиқҳи қазоҳои муосир (қисми фиқҳи оила)», 151-156.
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.