Вақти намозҶавоб: Талоқ — дар забони арабӣ маънои «раҳо кардан, озод кардан»-ро дорад. Дар шаръият бошад, маънояш чунин аст: «Ин ҳукми шаръист, ки бо калимаҳои махсус ақди никоҳро барҳам медиҳад» [1].
Талоқ ба ду қисм ҷудо мешавад:
Талоқи сареҳ (ошкоро). Ин талоқест, ки бидуни ниёт, ҳатман ба зан равона шуда, бо калимаҳои ошкоро гуфта мешавад. Масалан, «Ту талоқӣ!», «Ту аз ман ҷудоӣ!» ва монанди инҳо, ки бо калимаи «талоқ» ва маъноҳои наздики он баён мешаванд [2].
Дар мазҳаби ҳанафӣ, калимаҳое, ки танҳо барои барҳам додани ақди никоҳ истифода мешаванд, «талоқи сареҳ» ҳисобида мешаванд. Имоми Зайлаъӣ мегӯяд: «Сареҳ — калимаест, ки маънояш равшан ва мақсадаш маълум аст, яъне ҳатто агар маънои мустақим ё маҷозӣ дошта бошад, шунаванда аз як бор шунидан мефаҳмад» [3].
Талоқи киноя (ишораӣ). Ба ин гурӯҳ ҳамаи калимаҳое дохил мешаванд, ки метавонад ҳам маънои талоқ ва ҳам маъноҳои дигарро дошта бошанд. Аз ин рӯ, агар ин калимаҳо гуфта шаванд, танҳо дар сурате талоқ воқеъ мешавад, ки ниёт талоқ бошад; агар ниёт талоқ набошад, талоқ намешавад. Масалан, агар мард ба занаш гӯяд: «Ба хонаат рав», ин метавонад маънои «ба аёдати падару модарат рав» ё «ҷудо шудем, ба хонаат баргард» дошта бошад [4].
Аз ин рӯ, дар забони тоҷикӣ, калимаи ҷудо шудан низ, ки барои барҳам додани никоҳ истифода мешавад, бо калимаи талоқ ҳаммаъно ҳисобида мешавад.
Шуъбаи шариат ва фатвои Кумитаи исломии Тоҷикистон
[1] Марғинонӣ, «ал-Ҳидоя шарҳу бидаяти ал-мубтадӣ». 3/150.
[2] Муҳаммад Абу Захра, «ал-Аҳволу аш-шахсия». 296.
[3] «Таъбини ал-ҳақоиқ шарҳу канзи ад-дақоиқ», 3/39.
[4] Дар мазҳаби ҳанафӣ, агар мард ва зан дар бораи талоқ сӯҳбат кунанд ва зан гӯяд: «Ба ман талоқ деҳ», ва мард ҷавоб диҳад: «Ба хонаат рав» ё «худатро озод донист», новобаста аз ниёт, талоқ воқеъ мешавад (Муҳаммад Абу Захра. Ал-аҳволу аш-шахсия. 296-оят.)
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.