Оё мумкин аст, ки баъд аз сер шудан боз хӯрок бихӯрем?

Мусалмон бояд ба поку ҳалол будани хӯроку нӯшокиаш аҳамияти ҷиддӣ диҳад. Шариат иҷозат додани чизҳоро бояд бихӯрад ва аз ҳаром ва шубҳа дурӣ ҷӯяд. Зеро ҳаром ба бадан ва рӯҳ зарар дорад. Ҳалол бошад, бештар зарар ва камтар фоида дорад. Имоми Ғаззолӣ мегӯяд: «Ҳаром мисли заҳр аст, ба дини инсон зарар мерасонад. Ҳалол бошад, мисли дору аст: камаш фоида, зиёдаш зарар» (Ихия улумид-дин, 1/236). Пас, ҳукми хӯрдани хӯрок вобаста ба ҳолатҳо чунин аст:

• Фарз. Яъне барои зинда мондан ба қадри лозим хӯрок хӯрдан. Агар инсон хӯроку об нахӯрад ва аз гуруснагӣ бимирад, гуноҳкор мешавад, зеро худро ба хатар меандозад. Қуръон низ инро манъ кардааст:

  Аллоҳ Таъоло фармудааст: «Худатонро бо дасти худ ба ҳалокат наандозед» («Бақара», 195).

• Мустаҳаб (яъне савоб дорад). Ин аст, ки барои қувват ёфтан ба ибодат ва сабук гузаронидани рӯза нисбат ба лозим каме бештар бихӯрад. Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) фармудаанд:

  «Мӯъмини қавӣ назди Аллоҳ беҳтар аз мӯъмини заиф аст» (Муслим, №2664).

  Қувват гирифтан барои ибодат худ ибодат аст.

• Мубоҳ. Ин аст, ки барои қувват гирифтани бадан то сер шудан бихӯрад. На савоб дорад ва на гуноҳ. Аммо ҳатто агар ҳалол бихӯрад, дар рӯзи қиёмат ҳисоб медиҳад. Вақте ба Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) як табақ хурмо оварданд, фармуданд:

  «Шумо барои ин ҳам ҳисоб медиҳед»

  Умар (р.а.) пурсид:

  «Оё барои ин ҳам пурсида мешавем?»

  Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) гуфтанд:

  «Қасам ба Аллоҳ, ки ҷони ман дар дасти Ӯст, дар рӯзи қиёмат ҳатто барои оби гарм ва сард ҳисоб медиҳед. Фақат матое, ки аврати худро мепӯшонад, як луқма ноне, ки гуруснагиро мебардорад ва обе, ки ташнагиро мешиканад, истисно аст» (Аҳмад, №440).

• Ҳаром. Агар шахс сер бошаду боз бихӯрад, ин исроф ва зарар ба саломатист. Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) фармудаанд:

  «Инсон ягон зарфро мисли меъдааш пур намекунад. Агар лозим шавад, сеяки онро бо хӯрок, сеяки дигарро бо об ва сеяки дигарро бо ҳаво пур кунад» (Ибн Можа, №3349. Тирмизӣ, №2380).

  Танҳо агар нияти рӯза доштан ва қувват гирифтан бошад ё барои меҳмон, ки шарм накунад, бештар хӯрдан ҷоиз аст. Зеро ранҷондани меҳмон ва муносибати нодуруст аз нигоҳи шариат ва ахлоқ писандида нест (Ал-ихтиёр ли таълили ал-мухтор, 4/171).

Пас, баъд аз сер шудан боз хӯрок хӯрдан ҷоиз нест. Аммо агар барои қувват гирифтан ба рӯза ё барои меҳмон бошад, истисно дорад.