Оё мумкин аст, ки мусалмонро лаънат кунанд?

Лаънат маънои дур кардан ва ронданро дорад. Агар лаънат аз ҷониби Аллоҳ бошад, маънои дур шудан аз раҳмат ва ронда шуданро дорад, вале агар аз ҷониби инсон бошад, маънои дашном додан ва дуои бад карданро дорад [1]. Ибни Ҳажар мегӯяд: «Лаънат дуои баде аст, ки инсонро аз раҳмати Аллоҳ дур мекунад» [2].

Пайғамбари мо (бар ӯ салавоту салом бошад) лаънат карданро хислати бад ва ба мӯъмини ҳақиқӣ муносиб намедонад ва аз он дурӣ ҷустанро тавсия додааст. Дар ривояти Абу Дардо омадааст, ки Пайғамбар (бар ӯ салавоту салом бошад) чунин фармудаанд:

«Вақте инсон лаънат мекунад, он ба осмон меравад. Дар он лаҳза дарҳои осмон баста мешаванд. Баъд лаънат ба замин мефарояд, вале дарҳои замин низ баста мешаванд. Пас он дар дунё мегардад ва ниҳоятан ба касе мерасад, ки нисбаташ лаънат гуфта шудааст. Агар он шахс сазовори лаънат бошад, ба ӯ мерасад. Агар сазовор набошад, ба худи лаънаткунанда бармегардад» [3].

Ҳукми лаънат кардан чунин аст:

1. Агар лаънат ба шахси мушаххас не, балки ба золимон ё фосиқон умумӣ гуфта шавад, иҷозат аст.

Аллоҳ Таъоло дар Қуръон мефармояд:

أَلَا لَعْنَةُ اللهِ عَلَى الظَّالِمِينَ

«Лаънати Аллоҳ бар золимон бод» [4].

Ибни Ҳажар Ҳайтамӣ мегӯяд: «Лаънат кардан ба сифати шахс, на ба шахси мушаххас, иҷозат аст» [5].

1. Дар шариат ба шахсоне, ки мисли Абӯ Лаҳаб ё Иблис номбар шудаанд, лаънат кардан ҷоиз аст. Ибни Муфлиҳ мегӯяд: «Ба касоне, ки дар Қуръон ва ҳадис лаънат шудаанд, лаънат кардан ҷоиз аст» [6].

1. Лаънат кардан ба як мусалмони мушаххас – ҳаром аст. Пайғамбар (бар ӯ салавоту салом бошад) фармудаанд:

«Лаънат кардани мӯъмин баробар ба куштани ӯст» [7].

Имоми Нававӣ мегӯяд: «Зеро ҷинояткор инсонро аз ҳаёти дунё маҳрум мекунад, аммо лаънаткунанда ӯро аз неъматҳои охират ва раҳмати Аллоҳ маҳрум месозад. Баъзе уламо маънояшро чунин фаҳмидаанд, ки лаънат кардани мӯъмин мисли куштани ӯ гуноҳи бузург дорад» [8].

Ал-Бажҷаромӣ мегӯяд: «Лаънат кардани як мусалмони мушаххас ҳаром аст. Дар ин бора тамоми уламо иттифоқ доранд» [9].

1. Ҳатто агар шахс кофир ё гунаҳкор бошад ҳам, ба шахси мушаххас лаънат кардан ҷоиз нест. Зеро лаънат инсонро аз раҳмати Аллоҳ дур мекунад ва касе намедонад, ки охири умраш чӣ гуна хоҳад буд. Имоми Нававӣ мегӯяд: «Ба шахсе, ки намедонем дар охири умраш чӣ ҳолат хоҳад дошт, лаънат кардан ҷоиз нест. Аз ин рӯ, уламо гуфтаанд: «Новобаста аз он ки мусалмон аст ё кофир, ба шахси мушаххас лаънат кардан ҷоиз нест». Фақат ба касоне, ки дар шариат бо куфр мурданд ё маълум аст, ки мемиранд, мисли Абӯ Ҷаҳл ё Иблис, истисно аст» [10].

Аз ин рӯ, новобаста аз он ки шахс мусалмон аст ё пайрави дини дигар, ба шахси мушаххас лаънат кардан ҷоиз нест.

Шуъбаи шариат ва фатво

[1] Ибн Фарис, «Муъҷам мақойиси л-луға», 5/252.

[2] Фатҳу-л-барӣ, 1/406.

[3] Ривояти Абу Довуд.

[4] Сураи «Ҳуд», ояти 18.

[5] Аз-Заваҷиру ан иқтирафи-л-кабаир, 2/96.

[6] Ал-адабу-ш-шаръия, 1/277.

[7] Бухорӣ, Муслим.

[8] Шарҳи Муслим, 16/148-149.

[9] Ҳошияту ала-л-иқноъ, 3/19.

[10] Шарҳи Муслим, 2/67.