Вақти намозБар ҳар як мусалмоне, ки шартҳои муайянро дорад, панҷ вақт намоз дар як рӯз фарз аст. Ҳар як намоз фарз шудааст, ки дар вақти худ адо карда шавад. Чунончи дар Қуръон омадааст: “Намоз бар мӯъминон дар вақтҳои муайян фарз гардонида шудааст.” (ан-Нисо, 4/103). Аз ин рӯ, дар шароити муқаррарӣ ҳар намоз бояд дар вақти худ хонда шавад. Аммо дар ҳолати мавҷуд будани узри шаръӣ, намозҳоро метавон ҷамъ карда (яъне якҷо карда) хондан.
“Ҷамъ” маънои “якҷо кардан”-и ду намозро дорад ва ин маънои онро дорад, ки намозҳои пешин ва асрро дар вақти пешин ё аср, ва намозҳои шом ва хуфтанро дар вақти шом ё хуфтан якҷо хонанд.
Ба ақидаи мазҳаби ҳанафӣ, ҷамъ кардан танҳо барои ҳоҷиён ҷоиз аст. Рӯзи Арафа дар Арафот намози асрро пеш оварда, бо намози пешин якҷо (бо тартиби ҷамъ-и тақдим) хонда мешавад. Ҳамон рӯз намози шом ба таъхир андохта шуда, дар Муздалифа бо намози хуфтан якҷо (бо тартиби ҷамъ-и таъхир) хонда мешавад. Ба ғайр аз ин ҳолат, ҷамъ карда хондани намозҳо ҷоиз нест. (Касонӣ, Бадоъиъ, 1/127) Дар дигар мазҳабҳо (бо вуҷуди ихтилоф дар баъзе масъалаҳо) бо сабаби сафар, борон, тӯфон ва дигар узрҳо, ҷамъ-и тақдим ё ҷамъ-и таъхир кардани пешин бо аср ё шом бо хуфтан ҷоиз аст. Яке аз далелҳои ин назар, ривояти Ибни Аббос аст: “Расули Худо (с.а.с.) дар сафари Табук намозҳои пешин бо аср ва шом бо хуфтанро якҷо хонд.” (Муслим, Салоту-л-мусофирин, 51-53 [705-706]). Ҳанафиён чунин ҳадисҳоро ба маънои ҷамъ-и сурати (яъне як намозро дар охири вақти худ ва намози дигарро дар аввали вақти худ пай дар пай хондан, ки ба назар якҷо менамояд) тафсир мекунанд. (Муватто’, Салот, 203 [Ривояти Шайбонӣ, Боб: 59]; Таҳовӣ, Шарҳу маъони-л-асор, 1/162 [978-980]; Ибни Рушд, Бидояти-л-муҷтаҳид, 1/173-174)
Дар ҳолатҳои зарурӣ ва узрҳои муҳим, шахси ҳанафӣ низ метавонад бо тақлид аз дигар мазҳабҳо намозҳоро ҷамъ карда бихонад. Масалан, дар сафар будан, рост омадани вақти имтиҳон бо вақти намоз, ё вақте ки духтур дар ҷарроҳӣ асту наметавонад намозро сари вақт хонад, дар чунин ҳолатҳо намозҳои пешин бо аср ва шом бо хуфтан бо ҷамъ-и тақдим ё ҷамъ-и таъхир хонда мешаванд.
Шахсе, ки намозҳоро ҷамъ карда мехонад, бояд ин намозҳоро пай дар пай ва ба тартиб хонад; байни ду фарз суннат намехонад ва ба кори дигар машғул намешавад. Фарзи пешин ва аср дар вақти пешин ё аср, ва фарзи шом ва хуфтан дар вақти шом ё хуфтан пай дар пай, бе таваққуф хонда мешаванд. Намози бомдод на бо хуфтан ва на бо пешин якҷо карда намешавад, ҳамчунин аср бо шом ё хуфтан бо бомдод низ якҷо карда намешавад.
Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.