Вақти намозТибқи шариат, агар чизе аз роҳҳои табиӣ (даҳон, бинӣ, мақъад) ба дохили бадан ворид шавад, рӯзаро мешиканад. Аммо агар чизе аз тариқи пӯст ё мушак ворид шавад, рӯзаро намешиканад. Дар китоби «Фатава Ҳиндия» омадааст: «Ворид шудани равған ё моддаҳои монанд аз сӯрохҳои хурди пӯст рӯзаро намешиканад» (ҷилди 1, саҳ. 266).
Имом Абӯ Юсуф ва Имом Муҳаммад (Аллоҳ раҳматашон кунад) дар ин бора гуфтаанд: «Муолиҷаи захми чуқур дар шикам ё сар рӯзаро намешиканад. Зеро барои шикастани рӯза дору бояд аз роҳҳои асосии табиӣ ба дохил равад. Аз сабаби танг будани роҳ ва басташавии он ҳангоми муолиҷа, эҳтимоли расидани дору ба дохил аз захм хеле кам аст», – хулоса кардаанд («Ал-фиқҳ ал-ҳанафӣ ва адиллатуҳу», 1/392).
Имом Абӯ Ҳанифа (Аллоҳ раҳматаш кунад) гуфтааст: «Агар ҳангоми муолиҷаи захми чуқур дар шикам ё сар дору ба дохили шикам ё мағзи сар расад, рӯзаро мешиканад», – таъкид кардааст («Ал-ҳидоя шарҳу бидаят ал-мубтадӣ», 1/557).
Уламоёни муосир доруҳои тавассути сӯзандору (екпе) воридшавандаро ба ду гурӯҳ ҷудо мекунанд: онҳое, ки монанди ғизо ё об ба бадан нерӯ ва ғизо медиҳанд, ва онҳое, ки танҳо барои муолиҷаанд (яъне ғизо ё нерӯ намедиҳанд). Онҳо мегӯянд: «Агар сӯзандору (инъексия) барои муолиҷа (на барои ғизо ё нерӯ) ба зери пӯст ё мушак зада шавад, рӯза намешиканад». Аммо дар мавриди сӯзандору ба раг (ғайр аз хуни донор) назарҳо гуногунанд. Аксари уламо мегӯянд: «Агар доруи ба раг задашаванда ғизо ё нерӯ набошад, рӯзаро намешиканад» («Ал-муфассал фи ал-фиқҳ ал-ҳанафӣ», саҳ. 276).
Ваксина (екпе) – доруест, ки аз бактерия, вирус ва микроорганизмҳо гирифта шуда, барои пешгирии бемориҳои сироятӣ ва тақвияти масунияти инсон истифода мешавад. Ваксина ғизо ё витамини нерӯдиҳанда нест. Аз ин рӯ, гирифтани ваксина тавассути сӯзандору (ба зери пӯст, мушак, рон ё раг) рӯзаро намешиканад.
Ҳасан АМАНҚУЛ
«Мунара» рӯзнома, № 5, соли 2021
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.