Оё ыруму тыйимҳои қазоқӣ ба дин мухолиф нестанд?

Ырым – ин ба маънои он аст, ки инсон чизеро шунида, дида ё гуфта, онро ба некӣ ё бадӣ таъбир мекунад.

Таъбир кардани як амал ба бадӣ, мисли он ки гӯянд агар гурбаи сиёҳ роҳро бурид, корҳоят барор намегирад, аз нигоҳи шариат нодуруст аст. Паёмбари Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармудаанд:

لا عَدْوَى وَلا طِيَرَةَ وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ قَالُوا وَمَا الْفَأْلُ قَالَ كَلِمَةٌ طَيِّبَةٌ

«Вабо (яъне эътиқоди арабҳо, ки агар шахси солим дар байни беморон бошад, беморӣ худ ба худ мегузарад) ва бадбахтӣ дар ислом нест. Аммо "ал-фал" ба ман писанд аст». Пурсиданд: «Ал-фал чист?» Фармуданд: «Калимаи хуб» [1].

Муаммар аз Исмоил ибни Умайя ривоят мекунад: «Се чиз ҳаст, ки инсон аз онҳо наметавонад халос шавад: бадбахтӣ, гумони бад ва ҳасад». Ӯ мефаҳмонад, ки аз гумони бад бо он ки онро ба забон наорем ва амал накунем, аз ҳасад бо он ки ба бародарон бадӣ нахоҳем ва аз бадбахтӣ бо он ки онро иҷро накунем, халос шудан мумкин аст [2].

Ал-Манаавӣ мегӯяд: «Аз бадбахтӣ инсон бо он ки аз мақсади худ барнагардад (ҳатто агар гурбаи сиёҳ роҳро бурид), ба сӯи мақсадаш равад ва ба Парвардигори худ таваккал кунад, наҷот меёбад» [3].

Аммо таъбири нек кардан ба чизҳои писандида ва гуфтани сухани хуб дар дини мо иҷозат дода шудааст. Масалан, ба шахсе, ки бемор аст, бо нияти нек бигӯянд: «Эй Салим! (яъне солим)». Ин сухан умед ба шифо мебахшад [4]. Ин таъбири некро ҳадиси Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам): «Ба ман "ал-фал" писанд аст» низ тасдиқ мекунад.

Ибни Ҳажар аз имом ал-Хулаймӣ меорад: «Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) "ал-фал"-ро дӯст доштанд, зеро бадбахтӣ бе ягон сабаб гумони бад ба Худо кардан аст, аммо таъбири нек ба Худо некбин буданро нишон медиҳад. Мусалмон дар ҳама ҳолат бояд ба Худо некбин бошад» [5].

Пас, ҳар чизеро ба некӣ таъбир кардан ва сухани хуб гуфтан дар шариати мо иҷозат аст. Аммо бадбахтиҳо манъ шудаанд.

Шуъбаи шариат ва фатвои Кумитаи уламои исломии Қазоқистон

• [1] Бухорӣ, №5776. Муслим, №2224.

• [2] Ибни Баттол, «Шарҳу саҳеҳи ал-Бухорӣ», №1102. 9/261.

• [3] «Файду ал-Қадир», 3/402, 4/595.

• [4] Нававӣ, «Шарҳу Муслим», 14/220.

• [5] «Фатҳу ал-Барӣ», 11/376. Ал-Хулаймӣ, «ал-Манҳаҷу фи шуъаби ал-имон», 2/25.