Оё забҳ кардани чорвои ҳомила ҷоиз аст?

Аллоҳ Таоло ҳама чизро дар рӯи замин ба манфиати инсон офаридааст. Дар Қуръон омадааст:

هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا

«Ӯ (Аллоҳ) ҳама чизҳои рӯи заминро барои шумо (инсонҳо) офаридааст» [1].

Инсон аз замони офариниш аз гӯшт ва маҳсулоти чорво рӯзӣ мегирад.

Абӯ Саид ал-Худрӣ мегӯяд: «Мо аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) пурсидем: "Эй Расули Худо! Вақте мо шутур, гов ё гӯсфандро забҳ мекунем, баъзан дар шикамаш ҷанин пайдо мешавад. Оё онро хӯрдан ҷоиз аст ё партоем?" Ӯ ҷавоб дод: "Агар хоҳед, бихӯред, зеро забҳ шудани модар, забҳ шудани ҷанин низ ҳаст" [2].

Тавре ки дар ҳадис омадааст, забҳ кардани чорвои ҳомила ҷоиз аст. Аммо забҳ кардани чорвои ҳомила, ки наздик ба таваллуд аст, макруҳ аст [3]. Шариат бе зарурат, барои ниёзи шахсӣ ё ҷамъиятӣ, куштани ҳайвоноти хонагӣ, шикори ҳайвоноти ваҳшӣ ё буридани беасоси дарахтонро иҷозат намедиҳад.

Ибн Рушд мегӯяд: «Чорвои ҳомила, ки ба манфиати умум истифода мешавад, мисли шутури боркаш, гови шудгор ё гӯсфанди ширдеҳро забҳ кардан ҷоиз нест» [4].

Ҳукми хӯрдани ҷанине, ки аз шиками чорвои ҳомила пас аз забҳ баромадааст, ду ҳолат дорад:

1. Ба ақидаи аксари уламо, агар ҷанин ҳанӯз ҷон нагирифта бошад (яъне танҳо хун ё гӯшт бошад) ё аъзои баданаш комил набошад, хӯрдани он ҷоиз нест, зеро он майта ҳисоб мешавад.

1. Агар ҷон гирифта, комилан ташаккул ёфта бошад, дар ин бора чанд назар вуҷуд дорад:

• Агар зинда таваллуд шавад, бояд онро низ забҳ кунанд. Агар пеш аз забҳ кардан бимирад, он майта ҳисоб мешавад.

• Агар маълум шавад, ки ҷанин пеш аз забҳи модар мурдааст, хӯрдани он ҷоиз нест.

• Агар чорвои ҳомиларо забҳ кунанд ва ҷанин мурда барояд, чун вақти маргаш маълум нест, ба ақидаи аксарият, марги он бо забҳи модар ҳисоб мешавад. Аммо дар ин масъала ихтилофи уламо вуҷуд дорад. Аксари саҳоба ва имом Молик, имом Шофеӣ, имом Ҳанбал, имом Абӯ Юсуф ва имом Муҳаммад хӯрдани чунин ҷанинро ҷоиз донистаанд. Онҳо ҳадиси Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам)-ро далел меоранд: «Забҳ шудани модар, забҳ шудани ҷанин низ ҳаст».

Аммо имом Абӯ Ҳанифа, Зуфар ва Ҳасан ибни Зиёд хӯрдани чунин ҷанинро ҷоиз намедонанд ва ба ин оят истинод мекунанд:

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ

«Барои шумо майта ҳаром шудааст» [5].

Ба ақидаи ин уламо, агар пас аз забҳи чорвои ҳомила ҷанин зинда набошад, он майта аст, зеро ҳаёти ҷанин мустақил аст ва баъд аз марги модар низ метавонад зинда монад. Аз ин рӯ, бояд алоҳида забҳ шавад [6].

Хулоса, забҳ кардани чорвои ҳомила ҷоиз аст. Танҳо наздик ба таваллуд макруҳ аст. Агар пас аз забҳ ҷанин зинда барояд, бояд онро низ забҳ карда бихӯранд. Агар мурда барояд, хӯрданаш ҷоиз нест. Агар чорвои қурбонӣ ҳомила бошад ва ҷанин зинда барояд, мисли модар забҳ карда, гӯшташ тақсим мешавад. Агар забҳ накунанд ва вақти қурбонӣ гузарад, зинда садақа дода мешавад [7]. Бо ин вуҷуд, беҳтар аст барои қурбонӣ чорвои ҳомиларо интихоб накунанд.

Шуъбаи шариат ва фатво

[1] «Бақара» сура, ояти 29.

[2] Абӯ Довуд, 2/253. Ҳоким, 4/114.

[3] Ал-Фатова ал-Ҳиндия, 12/5231. Ал-Фатова ас-Сироҷия, 391.

[4] Мавоҳибу-л-ҷалил ли шарҳи мухтасар Халил, 4/347.

[5] «Моида» сура, ояти 3.

[6] Ал-Мавсуъа ал-Фиқҳия, 21/201-203.

[7] Ал-Фатова ал-Ҳиндия, 5/372.