Вақти намозОдамон танҳо барои он чизе, ки қудрати анҷом доданашро доранд, масъуланд. Зеро дини мо ба инсон чизе, ки аз ӯ берун аст, воҷиб намекунад. Аз ин рӯ, инсон ба он чизе, ки қудрат дорад, мукаллаф аст (ал-Ҳаҷ, 22/78; ал-Фатҳ, 48/17). Аллоҳ Таоло дар Қуръони Карим фармудааст: «Аллоҳ ҳеҷ касро ҷуз ба андозаи тавоноияш мукаллаф намекунад» (ал-Бақара, 2/286). Ин қоида ҳам дар воҷиб будани ибодатҳо ва ҳам дар тарзи иҷрои онҳо ҷорӣ аст. Масалан, ба касе, ки ақл надорад, намоз фарз нест.
Бинобар ин, шахсе, ки қудрати таҳорат гирифтан надорад ва касе ҳам нест, ки ба ӯ кӯмак кунад, бо тайаммум намоз мехонад. Агар дастон ва пойҳояш солим бошанд, вале наметавонад оби пок ё хокро истифода барад ё бемории вазнин дорад ва наметавонад худ таҳорат ё тайаммум гирад ва ё касе нест, ки ба ӯ кӯмак кунад, ҳатто агар бе таҳорат бошад ҳам, агар қодир бошад, ҳаракатҳои намозхонҳоро ба эҳтироми вақт анҷом медиҳад ва вақте шифо ёфт, намозҳояшро қазо мекунад (Ҳаскафӣ, ад-Дуррул-мухтор, 2/102). Дар мазҳаби Шофеъӣ низ назаре, ки саҳеҳ дониста шудааст, ҳамин аст (Нававӣ, ал-Маҷмуъ, 11/323). Ба ақидаи Ҳанбалиён бошад, дар чунин ҳолат намоз хондан ҷоиз аст ва баъдан қазо кардан лозим нест (Ибн Қудама, ал-Муғнӣ, 1/184).
Шахсе, ки дастон ва пой надорад ва наметавонад таҳорат гирад ва касе ҳам нест, ки ба ӯ кӯмак кунад, агар ҳатто тайаммум ҳам карда натавонад, бар ӯ таҳорат ва тайаммум воҷиб нест. Ӯ худро мисли шахси бо таҳорат ҳисобида, ба ҳар тарзе, ки метавонад, намоз мехонад. Қазо кардани ин намозҳо баъдан шарт нест (Ибн Нуҷайм, ал-Баҳр, 2/125; Ибн Обидин, Раддул-мухтор, 1/102).
Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.