Вақти намозДар дини Ислом ҳар шахс ҳақ дорад, ки самари меҳнати худро соҳиб шавад. Муаллиф соҳиби китоби навиштааш ва ихтироъкори асари офаридааш бояд дониста шавад. Инҳо моликияти шахсии онҳо ба ҳисоб мераванд. Аз ин рӯ, ба касе иҷозат дода намешавад, ки онро нусхабардорӣ, нашр ё фурӯш кунад.
Мусалмон бояд ба молу мулки дигарон ҳамчун амонат муносибат кунад. Зеро дар Ислом манъ аст, ки сухан, меҳнат ё асари дигаронро ба номи худ гирифта истифода барад. Ин хиёнат ба амонат, зулм ба ҳуқуқи соҳибони ҳақиқӣ ва расонидани зарар ба онҳо ҳисоб меёбад. Аз рӯи шариат, чунин шахс ҷазо мегирад ва даромадаш ҳаром шуморида мешавад.
Аллоҳ Таоло мефармояд: «Молу амволи якдигарро ба роҳи ҳаром махӯред» («Бақара» 188). Дар ояти дигар омадааст: «Эй мӯъминон! Ба Аллоҳ ва Паёмбар хиёнат накунед. Агар чунин кунед, пас ба амонатҳои байни худ низ огоҳона хиёнат мекунед» («Анфол» 27).
Пайғамбарамон (ба ӯ салавоту саломи Аллоҳ бод) фармудаанд: «Ҳеҷ кас ҳеҷ гоҳ ризқи беҳтар (ҳалол, пок, бе шубҳа) аз он чизе, ки бо меҳнати дасти худ ба даст овардааст, нахӯрдааст. Паёмбари Аллоҳ Довуд низ аз самари меҳнати дасти худ мехӯрд» (Бухорӣ). Дар ҳадиси дигар омадааст: «Се нишонаи мунофиқ инҳоянд: сухан гӯяд — дурӯғ мегӯяд, ваъда диҳад — ваъдаашро мешиканад, амонат супурда шавад — ба он хиёнат мекунад» (Бухорӣ, Муслим).
Абдул Фаттоҳ Абу Ғудда дар китоби худ «Қиматуз замон аиндал уламо» менависад: «Дар ҷумла ва суханҳои илмӣ ишора кардан ба муаллиф ё расонанда — амонат аст». Ба гуфтаи уламо, ҳокимони пешин, махсусан халифа Маъмун, ба олимону тарҷумонҳое, ки китоб менавиштанд, ба қадри вазни китобашон тилло медоданд. Ин музд аз арзиши қоғазу сиёҳ ва худи китоб зиёдтар буд («Асри Маъмун», 1/377).
Дар ҷаласаи панҷуми Академияи фиқҳи исломӣ, ки аз 10 то 15 декабри соли 1988 (1–6-уми моҳи ҷумодул-аввали соли 1409 ҳиҷрӣ) дар Кувайт баргузор шуд, дар қарори «Дар бораи ҳуқуқҳои ғайримолӣ» омадааст: «Пас аз баррасии пажӯҳишҳои аъзову коршиносон оид ба "ҳуқуқҳои ғайримолӣ" ва шунидани назарҳо, чунин қарор қабул шуд: Банди сеюм: ҳуқуқи эҷодӣ, ихтироъ ва навоварӣ аз ҷиҳати қонун ҳифз мешавад. Соҳибонаш метавонанд онро ба таври дилхоҳ истифода баранд. Дастдарозӣ ба он ҷоиз нест. Худо доност». Тибқи қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи ҳуқуқи муаллиф ва ҳуқуқҳои вобаста», барои вайрон кардани ҳуқуқҳои муаллиф ва ҳуқуқҳои вобаста шахс ба ҷавобгарии шаҳрвандӣ, ҷиноятӣ ва маъмурӣ кашида мешавад. Ҷомеаи мусалмон низ бояд ба ин қонун итоат кунад.
Ҳасан АМАНҚУЛ
Рӯзномаи «Мунара», №1, соли 2021
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.