Саволҳо дар бораи рӯзаи занони ҳомила ва ширдеҳ

Зани ҳомила ва ширдеҳ дар моҳи Рамазон чӣ бояд кунад?

Ҷавоб: Агар зани ҳомила ё ширдеҳ аз он метарсад, ки рӯза гирифтан ба худ ё ба кӯдакаш зарар мерасонад, иҷозат дорад рӯза нагирад [1]. Баъдан қазои рӯзаҳоро адо мекунад. Азбаски бо сабаби узр рӯзаашро шикастааст, каффора воҷиб намешавад ва ҳамчунин пардохти фидя низ лозим нест. Зеро рӯза нашикастани ӯ барои ҳифзи кӯдак ба мисли ҳолати шахси пир нест. Анаси ибни Молик (Аллоҳ аз ӯ розӣ бод) ривоят мекунад:

رَخَّصَ رَسُولُ اللَّهِ (صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَلَّمْ) لِلْحُبْلَى الَّتِى تَخَافُ عَلَى نَفْسِهَا أَنْ تُفْطِرَ وَلِلْمُرْضِعِ الَّتِى تَخَافُ عَلَى وَلَدِهَا.

«Расули Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ба зани ҳомила, ки барои худ метарсад ва ба зани ширдеҳ, ки барои кӯдакаш хавф дорад, иҷозат дод, ки рӯзаашро шиканад» [2], – мефармояд.

Агар зани ширдеҳ имконият дошта бошад, ки кӯдакашро бо шир ё ғизои иловагӣ (масалан, омехтаҳои махсус барои навзодон) ғизо диҳад, пас рӯзаашро намешиканад. Аммо агар чунин имконият надошта бошад ё кӯдак ғизои иловагиро қабул накунад, пас агар хавфи зарар ба худ ё кӯдак бошад, рӯзаашро мешиканад [3].

Ҳамчунин, агар табиб ба зани ширдеҳ маслиҳат диҳад, ки барои саломатии кӯдак бояд витамин ё дору истеъмол кунад, пас рӯза нагирифтанаш ҷоиз аст. Дар «ал-Фатаво ат-Татархония» омадааст: «Аз шайх пурсиданд: "Агар кӯдаки ширмак дору нагирад, хавфи марг ҳаст. Табибон мегӯянд, ки агар модар дору истеъмол кунад, тавассути шир ба кӯдак мерасад. Агар дар рӯзҳои Рамазон истеъмоли дору барои модар зарур бошад, оё рӯзаашро шикастан ҷоиз аст?" Шайх гуфт: "Агар табибони боэътимод чунин хулоса кунанд, рӯза шикастан ҷоиз аст" [4].

Барои муайян кардани он ки рӯза гирифтан ба саломатии модар ё кӯдак зарар дорад ё не, беҳтар аст ба табиби боэътимод муроҷиат кунад. Инро ҳамаи уламои исломӣ қабул доранд.

Ҳангоми қазо кардани рӯза, хоҳ пай дар пай бошад, хоҳ ҷудогона, ҳар ду ҳолат ҷоиз аст.

Савол: Агар зани ҳомила ҳангоми рӯза гирифтан хун бинад, оё рӯзааш мешиканад?

Ҷавоб: Хуне, ки баъзе занон дар давраи ҳомиладорӣ мебинанд, на ҳайз ва на нифос аст. Ин истихоза мебошад [5]. Зеро хуни нифос баъд аз таваллуд пайдо мешавад ва дар вақти ҳомиладорӣ ҳайз намеояд. Аз ин рӯ, хуне, ки дар вақти ҳомиладорӣ пайдо мешавад, истихоза буда, рӯзаро намешиканад.

Савол: Агар баъд аз таваллуд хуни нифос пеш аз 40 рӯз қатъ шавад, оё рӯза гирифтан мумкин аст?

Ҷавоб: Нифос — хунест, ки баъд аз таваллуд пайдо мешавад. Аксар вақт 40 рӯз давом мекунад, вале ҳадди ақал надорад [6]. Агар хуни нифос пеш аз 40 рӯз қатъ шавад ва саломатии зан иҷозат диҳад, бояд ғусл кунад ва рӯза гирад. Агар баъд аз чанд рӯз боз хун пайдо шавад, он рӯзҳо низ ба нифос дохил мешавад ва рӯзаҳое, ки дар он рӯзҳо гирифтааст, қазо мешаванд [7].

Миқдори нифос, ки баъд аз таваллуди аввал дида мешавад, барои таваллудҳои баъдӣ низ меъёр мешавад. Агар дар таваллуди баъдӣ миқдори нифос аз аввал фарқ кунад, то 40 рӯз ҳамааш нифос ҳисоб мешавад. Агар хун беш аз 40 рӯз идома ёбад, миқдори аввалро меъёр гирифта, рӯзҳои зиёдатиро қазо мекунад.

Агар бори аввал таваллуд кунад ва хуни нифос аз 40 рӯз зиёд шавад, аз рӯзи 41-ум ин хун истихоза ҳисоб мешавад ва бояд ғусл кунад, намоз хонад ва рӯза гирад [8].

Аз китоби «Фатвоҳо оид ба рӯзаи Рамазон»

• [1] «Ал-Ихтиёр», 1/419.

• [2] Ибни Можа, №1658.

• [3] Абдулҳамид Маҳмуд Туҳмаз, «ал-фиқҳ ал-ҳанафӣ фи савбихи ал-ҷадид», 1/439.

• [4] «Ал-Фатаво ат-Татархония фил-фиқҳ ал-ҳанафӣ», 2/115.

• [5] «Ал-Лубоб фи шарҳи ал-китоб», 1/48.

• [6] «Ал-Лубоб фи шарҳи ал-китоб», 1/48. «Ат-тасҳил ад-дарурӣ ли масоили ал-Қудурӣ»: 1/26.

• [7] «Ал-биноя шарҳу ал-Ҳидоя»: 1/691.

• [8] «Ал-Лубоб фи шарҳи ал-китоб», 1/48.