Саволҳо дар бораи саҳарӣ

Савол: Оё саҳарӣ хӯрдан воҷиб аст? Ҷавоб: Саҳарӣ хӯрдан – ин маънои онро дорад, ки шахсе, ки нияти рӯза кардан дорад, пеш аз дамидани субҳ чизе мехӯрад ё ақаллан об менӯшад. Ҳукмаш – мустаҳаб аст (агар кунад савоб мегирад, агар накунад, гуноҳ нест) [1]. Дар ин масъала ихтилоф нест. Дар ҳадисе, ки Анаси ибни Молик (разияллоҳу анҳу) ривоят кардааст, Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) фармудаанд:

تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً

«Саҳарӣ бихӯред, зеро дар саҳарӣ баракат аст» [2].

Дар ҳадиси дигар:

فَصْلُ ما بيْنَ صِيَامِنَا وَصِيَامِ أَهْلِ الكِتَابِ، أَكْلَةُ السَّحَرِ

«Фарқи рӯзаи мо ва рӯзаи аҳли китоб дар саҳарӣ хӯрдан аст» [3].

Дар ҳадиси дигар:

لسُّحُورُ أَكْلَةٌ بَرَكَةٌ فَلا تَدَعُوهُ وَلَوْ أَنْ يَجْرَعَ أَحَدُكُمْ جَرْعَةً مِنْ مَاءٍ فَإِنَّ اللَّهَ وَمَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الْمُتَسَحِّرِينَ

«Саҳарӣ хӯрдан баракат аст. Агар ҳатто як қатра об бошад ҳам, онро тарк накунед. Зеро Аллоҳ ва фариштагонаш ба касоне, ки саҳарӣ мехӯранд, раҳмат мефиристанд» [4].

Дар ин бора имом Нававӣ мегӯяд: «Зикри баракат дар ҳадис маънои онро дорад, ки шахс бо саҳарӣ қувват мегирад ва рӯза доштан осонтар мешавад. Инчунин, дар вақти саҳарӣ дуо ва зикр зиёд мешавад. Ин лаҳзаҳо вақти қабул шудани дуо ва истиғфор аст. Касе, ки дар ин вақт бедор мешавад, метавонад таҳорат гирад, намоз хонад ва савоби зиёде ба даст орад» [5].

Вақти саҳарӣ аз шашяки охири шаб то дамидани субҳи содиқ идома меёбад [6]. Вақте ки вақти намози субҳ медарояд, бояд саҳариро қатъ кард.

Савол: Фоидаи саҳарӣ хӯрдан дар чист? Ҷавоб: Саҳарӣ хӯрдан баракат ва фазилатҳои худро дорад:

1) Ба касе, ки барои саҳарӣ мехезад, Аллоҳ ва фариштагонаш дуо мекунанд. Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) фармудаанд:

إِنَّ اللهَ و مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ على المُتَسَحِّرِينَ

«Албатта, Аллоҳ ва фариштагонаш ба касоне, ки саҳарӣ мехӯранд, дуо мефиристанд» [7].

2) Амали суннати Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) иҷро мешавад;

3) Ба ибодат қувват мебахшад. Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) фармудаанд:

استعينوا بطعامِ السَّحرِ على صيامِ النَّهارِ

«Бо хӯроки саҳарӣ ба рӯзаи рӯз қувват гиред» [8].

4) Фаъолият ва нерӯро зиёд мекунад;

5) Аз хислатҳои бади, ки аз гуруснагӣ пайдо мешаванд, пешгирӣ мекунад;

6) Вақти саҳарӣ вақти қабул шудани дуо аст;

7) Имконият медиҳад, ки ният ва ихлосро дуруст намоем;

8) Касе, ки саҳарӣ мехӯрад, намози субҳро аз даст намедиҳад.

Аз ин рӯ, хуб аст, ки ин фоидаҳоро аз даст надода, саҳарӣ бихӯрем. Аммо агар касе саҳарӣ нахӯрад ҳам, рӯзааш дуруст аст.

Савол: Оё саҳариро барвақт хӯрдан мумкин аст? Ҷавоб: Барои рӯзадор суннат аст, ки саҳариро ба вақти наздик ба намози субҳ гузорад ва ифторро низ ба таъхир наандозад [9]. Дар ҳадисе, ки аз Зайд ибни Собит ривоят шудааст, омадааст: «Мо бо Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) саҳарӣ мехӯрдем, баъд ба намоз меистодем» [10].

Дар ҳадиси дигар омадааст: «То вақте ки мардум ба ифтор шитоб мекунанд, ҳамеша дар хайранд» [11].

Аз ин рӯ, саҳариро ба вақти наздик ба намози субҳ хӯрдан ва ифторро бо фаро расидани ғуруби офтоб таъхир надодан дуруст аст.

Савол: Оё саҳариро то баромадани офтоб хӯрдан лозим аст? Ҷавоб: Шахсе, ки нияти рӯза кардан дорад, саҳариро то дамидани субҳи содиқ бояд бихӯрад [12]. Аллоҳ Таоло дар Қуръон мефармояд:

وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ

«Бихӯред ва бинӯшед то он даме ки хатти сафед аз хатти сиёҳ (аз субҳ) бароятон равшан шавад, баъд рӯзаро то шаб идома диҳед» [13].

Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) фармудаанд: «То вақте ки Ибни Умму Мактум азон нагуфтааст, бихӯред ва бинӯшед. Ӯ то дамидани субҳ азон намегӯяд».

Аз ин рӯ, саҳариро то баромадани офтоб не, балки то дамидани субҳи содиқ бояд бихӯранд.

Савол: Ҳукми хӯрдан ва нӯшидан ҳангоми оғоз шудани азони намози субҳ чӣ гуна аст? Ҷавоб: Вақти оғоз ва анҷоми рӯза бо дамидани субҳ ва фаро расидани ғуруби офтоб муайян мешавад. Дар ин вақт бояд аз хӯрдан, нӯшидан ва корҳои рӯзаро ботилкунанда худдорӣ кард. Аллоҳ Таоло дар Қуръон мефармояд:

وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ

«... Бихӯред ва бинӯшед то он даме ки хатти сафед аз хатти сиёҳ (аз субҳ) бароятон равшан шавад...» [14]. Дар ҳадисе, ки Умар (разияллоҳу анҳу) ривоят кардааст, омадааст:

إِذَا أَقْبَلَ اللَّيْلُ مِنْ هَا هُنَا ، وَأَدْبَرَ النَّهَارُ مِنْ هَا هُنَا ، وَغَرَبَتِ الشَّمْسُ فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ

«Вақте ки шаб аз ин тараф омад ва рӯз аз он тараф рафт ва офтоб ғуруб кард, рӯзадор ифтор мекунад» [15].

Азон оғози вақти намози субҳро нишон медиҳад. Аз ин рӯ, бо фаро расидани вақт бояд хӯрдану нӯшиданро қатъ кард.

Савол: Баъд аз саҳарӣ хӯрдан кадом дуо хонда мешавад?

Ҷавоб: Ҳангоми нияти рӯза ин дуоро хонед:

نَوَيْتُ أنْ أصُومَ صَوْمَ شَهْرٍ رَمَضَانَ مِنَ الْفَجْرِ إِلَى الْمَغْرِبِ خَالِصًا لِلَّهِ تَعَالَى

Тарҷума: «Аз субҳ то шом барои ризоии Аллоҳ нияти рӯзаи моҳи Рамазон кардам».

Аз китоби «Фатвоҳо оид ба рӯзаи Рамазон»

[1] Ибни Обидин, «Раддул мухтор», 6/341.

[2] Муслим, №1095.

[3] Муслим, №1096.

[4] Аҳмад, №11396.

[5] «Шарҳи Нававӣ ала Муслим», 7/206.

[6] Ибни Обидин, «Раддул мухтор», 6/341.

[7] Аҳмад, №11086.

[8] Ибни Можа, №333.

[9] Асъад Муҳаммад Саид ас-Сақурҷӣ, «ас-Саум», 23.

[10] «Сунани Тирмизӣ», 2/104.

[11] «Сунани Тирмизӣ», 2/103.

[12] Асъад Муҳаммад Саид ас-Сақурҷӣ, «ас-Саум», 25.

[13] Сураи «Бақара», ояти 187.

[14] Сураи «Бақара», ояти 187.

[15] Бухорӣ, №1954.