Вақти намозБалиғ шудан (расидан ба синни камол) — ин марҳилаест, ки наврас ба синни муайян мерасад ва метавонад дар назди ҷомеа барои кирдори худ ҷавобгар бошад ва ба ҳаёти ҷамъиятӣ фаъолона иштирок кунад.
Вақте ки писар ё духтар ба синни расида, ҷисман ва маънан рушд мекунад, қобилияти фикрронӣ ва ахлоқии худро пайдо мекунад, мустақилона қарор қабул мекунад ва барои кирдор ва ҷинояти худ пурра ҷавобгар мешавад, инчунин ба синни никоҳи қонунӣ мерасад, инро "синни камол" ё "давраи камол" меноманд.
Дар Тоҷикистон ва бисёр кишварҳои дигар синни камол 18 сол муайян шудааст. Тибқи қонун, шахсе, ки ба ин син мерасад, ҳуқуқҳои пурраи шаҳрвандӣ мегирад ва барои кирдори худ масъул мешавад.
Дар шариат синни балиғат ба расидан ба балоғат ва нишонаҳои ҷинсӣ вобаста аст. Одатан, агар писар ҳангоми бедор шудан ихтилам (баромадани манӣ беихтиёр) кунад, ё духтар ҳайз (оянда шудани ҳайз) бинад, аз ҳамон лаҳза онҳо балиғ ҳисобида мешаванд. Одатан, духтарон аз 9-солагӣ ва писарон аз 12-солагӣ метавонанд ба балиғат расанд. Агар то ин син ягон нишона пайдо нашавад, тибқи ақидаи аксари уламои ислом, аз 15-солагӣ ҳарду худ ба худ балиғ ҳисобида мешаванд.
Саҳобаи Расул, Анас ибни Молик (Аллоҳ аз ӯ розӣ бошад) балиғ шуданашро чунин ба ёд меорад: «Шабе ки ихтилам шудам, субҳи дигар назди Расули Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) рафтам ва ҳоламро гуфтам. Ӯ ба ман фармуд: «Дигар ба назди занон даромаданро манъ кун...» (Табаронӣ).
Аз ҳамин син, шахс ҳуқуқи мустақилона қарор қабул кардан, шартнома бастан ва барои зарар ё ҷазо ҷавобгар шуданро пайдо мекунад. Ятим аз ҳамин вақт аз ҳолати ятимӣ мебарояд. Писар, ки ба ин син мерасад, бояд ба падару модари заиф, хоҳарону бародарони хурдсолаш ғамхорӣ кунад.
Пайғамбари мо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) дар як ҳадис мефармояд: «Бар се нафар қалам (яъне ҷавобгарӣ) нест: то ба балиғат нарасида бошад — ба кӯдак, то ақлаш дуруст нашавад — ба девона, ва то бедор нашавад — ба шахси хобида» (Бухорӣ). Яъне, барои кӯдак то ба балиғат расидан ҷавобгарӣ нест, вале аз синни балиғат ин масъулият оғоз мешавад. Ҳамчунин, ба фарзанди балиғ панҷ вақт намоз, рӯзаи моҳи Рамазон, додани закот (агар имконият дошта бошад) ва ҳоҷҷ — фарз мегардад.
Мақоли маъруфи тоҷикон низ ҳамин маъноро дорад: «Кӯдаки боақл дар понздаҳсолагӣ мегӯяд, ки мард шудам, кӯдаки бефаҳм дар сисолагӣ мегӯяд, ки ҳанӯз кӯдак ҳастам».
Ёдоварӣ: Тибқи Кодекси оилаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, барои бастани ақди никоҳ розигии пурраи ҳарду тараф ва расидан ба синни никоҳ, яъне 18 сол, зарур аст. Пас, шахсоне, ки нияти издивоҷ доранд, бояд ин шартҳоро низ ба назар гиранд.
Ҳасан АМАНҚУЛ
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.