СОЛИ ҲИСОБИ МУСУЛМОНӢ КАЙ ПАЙДО ШУД?

Рӯзҳои муқаддас, шабҳо ва моҳҳои дини Ислом бар асоси солшумории қамарӣ муайян карда мешаванд. Ин гуна солшуморӣ бар асоси тағйирёбии марҳилаҳои моҳ ҳисоб карда мешавад. Бо пайдо шудани моҳи нав (ҳилол) моҳ оғоз меёбад. Моҳи қамарӣ 29 ё 30 рӯзро дар бар мегирад.

Соли ҳисобии мусулмонӣ аз замоне оғоз мешавад, ки Паёмбари мо (ба ӯ салавоту саломи Аллоҳ бошад) аз Макка ба Мадина ҳиҷрат карданд. Сабаби инро Умар ибни Хаттоб (Аллоҳ аз ӯ розӣ бошад) дар номае ба ҳокими Басра Абӯ Мӯсо ал-Ашъарӣ (Аллоҳ аз ӯ розӣ бошад) менависад. Абӯ Мӯсо (Аллоҳ аз ӯ розӣ бошад) ба Умар (Аллоҳ аз ӯ розӣ бошад) чунин ҷавоб медиҳад: «Номаи шуморо гирифтам, аммо таърихи навиштани он зикр нашудааст».

Пас аз ин, халифаи дуюм Умар ибни Хаттоб (Аллоҳ аз ӯ розӣ бошад) бо саҳобаҳо машварат карда, пас аз гуногунандешиҳо, ҳама ба ин мувофиқа расиданд, ки солшумории исломиро аз соли ҳиҷрати Паёмбар (ба ӯ салавоту саломи Аллоҳ бошад) аз Макка ба Мадина оғоз кунанд. Аз ҳамин рӯз солшумории ҳиҷрӣ оғоз ёфт.

Азбаски тақвими мусулмонӣ бар асоси ҳаракати моҳ ҳисоб мешавад, бо тақвими григорианӣ фарқ дорад. Аз ин сабаб, як сол 10 ё 11 рӯз кӯтоҳтар аст. Бинобар ин, идҳои исломӣ ба рӯзҳои гуногуни тақвими григорианӣ рост меоянд.

Тақвими мусулмонӣ аз 12 моҳ иборат аст ва тақрибан 354 ё 355 рӯзро ташкил медиҳад. Дар Қуръони Карим омадааст:

«Дар назди Аллоҳ шумораи моҳҳо дувоздаҳ аст. Аз рӯзи офариниши осмонҳо ва замин дар Китоби Аллоҳ (Лавҳи маҳфуз) чунин навишта шудааст» , – гуфта шудааст. («Тавба» сура, ояти 36).

Моҳи муҳаррам, ки баъд аз моҳҳои ҳаҷ меояд, аввалин моҳи солшумории ҳиҷрӣ мебошад. Аз ҳамин моҳи муҳаррам соли нави мусулмонӣ оғоз меёбад. Агар дар тақвими офтобӣ рӯз пас аз соати дувоздаҳ оғоз шавад, дар тақвими қамарӣ рӯз пас аз ғуруби офтоб оғоз меёбад. Аллоҳ Таъоло дар Қуръон мефармояд:

«Аллоҳ шабро барои оромиш ва рӯз ва моҳро барои ҳисоб офарид» , – гуфта шудааст. («Анъом» сура, ояти 96).

Солшумории ҳиҷрӣ барои муайян кардани оғози моҳи Рамазон, рӯза, иди қурбон ва дигар идҳои динӣ нақши муҳим дорад. Солшумории мусулмонӣ дар тамоми ҷаҳон яксон буда, ҷомеаи мусулмонро дар як низоми вақт муттаҳид месозад.

Медет ҚУРМАШУЛӢ

Маҷаллаи «Имон», №12, соли 2024