Вақти намозБаъзан ҳангоми роҳ гаштан дар кӯча пул ё ягон ашёи қиматбаҳоро ёфта метавонем. Оё мумкин аст онро барои худ гирем? Ё бояд онро садақа кунем? Ё шояд беҳтар аст, ки ба он даст нарасонем? Ин масъалаест, ки имрӯзҳо бисёр рӯй медиҳад.
Тибқи шариат, шахсе, ки ашёи гумшударо ёфт, бояд онро эълон кунад ва соҳиби онро ҷустуҷӯ намояд. Бо андешаи "кист, ки мебинад" ё "шояд Худо ба ман додааст" ашёи ёфташударо гирифта рафтан ба ахлоқи мусулмонӣ мувофиқ нест.
Дар ҳадиси ривояткардаи Зайд ибни Холид ал-Ҷуҳанӣ (Аллоҳ аз ӯ розӣ бод): «Пайғамбарамон (ба ӯ салавоту саломи Аллоҳ бод) фармуданд: «Ҳар кӣ ашёи гумшударо пинҳонӣ барои худ бигирад, ӯ гумроҳ аст», – гуфтаанд (Муслим, Аҳмад).
Шахсе, ки дар кӯча чизе ёфт, бояд ба мардум хабар диҳад: «Агар касе чизашро гум карда бошад, ба фалон ҷо равад, бо фалон шахс тамос гирад!» Соҳиби ашё бояд нишона ва аломатҳои онро гуфта, исбот кунад, ки он моли ӯст.
Агар ашёи ёфташуда мева, хӯрок ё чизе бошад, ки зуд вайрон мешавад, иҷозат аст онро бихӯрад. Агар миқдори зиёд бошад, бо фармони қозӣ онро фурӯхта, маблағашро ҳамчун амонат нигоҳ медорад (Фатоваи Ҳиндия, 2/300).
Агар соҳиби ашё пайдо нашавад, ёфтаги ашёро як сол нигоҳ медорад. Агар соҳибаш пайдо шавад, амонаташро бармегардонад. Агар пайдо нашавад, он ашё ба моликияти ёбанда мегузарад. Аммо агар баъдтар соҳибаш пайдо шавад, ёбанда вазифадор аст, ки ҳамон ашё ё арзиши онро баргардонад.
Саҳобаҳо аз Пайғамбар (ба ӯ салавоту саломи Аллоҳ бод) дар бораи ёфтани тилло ё нуқра пурсиданд. Расули Худо фармуд: «Зарфу банди онро эълон кун. Баъд як сол интизор шав. Агар соҳибаш пайдо нашавад, онро барои эҳтиёҷоти худ истифода кун. Аммо он ашё ҳамчун амонат назди ту мемонад. Агар соҳиби он пайдо шавад, бояд баргардонӣ», – гуфтаанд (Муслим).
Пас, новобаста аз он ки чанд вақт гузашт, ашёи гумшуда ба моликияти доимии ёбанда табдил намеёбад. Агар соҳибаш пайдо шавад, баргардонидани он ё арзишаш воҷиб аст.
Ҳасан АМАНҚУЛ
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.