Вақти намозАлимент ин маблағ ё кӯмакҳои моддиест, ки шахс бояд ба нафъи шахси дигар, ки ҳуқуқи гирифтани онро дорад, пардохт намояд. Маъмултарин намуди алимент — маблағест, ки барои таъмини фарзанд пардохта мешавад. Дар шариати мо мафҳуми "алимент" ба таври мустақим нест, аммо мафҳуми "нафақа" вуҷуд дорад. Яъне, саробони хонаводаро вазифадор мекунад, ки шахсони таҳти масъулияташро бо чизҳои зарурӣ (ғизо, доруворӣ, либос, манзил ва ғайра) таъмин намояд.
Нафақаи кӯдакони хурдсол то ба синни муайян расиданашон бар дӯши падар аст. Ба нафақа хароҷоти ғизо, либос, табобат ва дигар эҳтиёҷоти кӯдак дохил мешавад. Агар фарзанд ба синни балоғат расида бошад, вале бинобар таҳсил ё маъюбӣ кор карда натавонад, падар вазифадор аст, ки нафақаи ӯро диҳад. Духтаронро бошад, то ба шавҳар баромаданашон таъмин мекунад.
Ҳатто агар падар аз модари фарзанд ҷудо шавад, масъулият ва вазифаи ӯ нисбат ба фарзандон аз байн намеравад. То анҷоми муҳлати идда ба ҳамсари собиқ ва то ба синни муайян расидани фарзандон, бояд нафақа диҳад. Аллоҳ Таъоло дар ин бора фармудааст:
«Модароне, ки фарзандонашонро шир медиҳанд, бояд бо ғизо ва либос мувофиқи урфи ҷомеа таъмин шаванд — ин вазифаи падари кӯдак аст. Ба ҳеҷ кас бештар аз тавонаш вазифа вогузор намешавад», — гуфтааст (Сураи "Бақара", ояти 233).
Имоми Ибн Мунзир мегӯяд: «Ҳамаи уламоро иттифоқ аст, ки падар вазифадор аст, ки нафақаи фарзандони хурдсолашро диҳад. Зеро фарзанд як порчаи ҷисми инсон аст. Чӣ тавре ки шахс бояд ҷисми худро ғизо диҳад, фарзандашро низ бояд таъмин намояд».
Агар падар имкони кор кардан дошта бошад, нафақаи фарзандонаш бар дӯши ӯст. Миқдори нафақаро ҳар падар мувофиқи имконияташ медиҳад. Аллоҳ Таъоло дар Қуръон мефармояд:
«Шахси доро бояд мувофиқи тавонаш ба ҳамсар ва фарзандонаш нафақаи фаровон диҳад. Агар ризқу рӯзии касе маҳдуд бошад, бояд мувофиқи он чизе, ки Аллоҳ ба ӯ додааст, нафақа диҳад», — гуфтааст (Сураи "Талоқ", ояти 7).
Ҳар як падару модар дар назди фарзандон масъуланд, фарзанд амонати онҳо аст. Паёмбари гиромӣ (саллаллоҳу алайҳи васаллам) фармудаанд:
«Ҳар яки шумо чӯпонед ва ҳар яки шумо барои зери назорати худ масъулед. Амир чӯпони мардум аст ва барои зери назорати худ масъул аст. Мард чӯпони хонаводааш аст ва барои зери назорати худ масъул аст. Зан чӯпони хонаи шавҳараш ва фарзандонаш аст ва барои онҳо масъул аст».
Аз ин рӯ, ҳатто баъди ҷудоӣ низ таъмини фарзандон (пардохти алимент) ва додани тарбияи дуруст ба онҳо аз рӯи шариат вазифаи падар аст. Гурехтан аз пардохти он, пинҳон кардани даромад ё кам додани маблағ — гуноҳ аст. Мардон барои ин гуноҳ дар ин дунё дар назди қонун ва дар охират дар назди Аллоҳ ҷавоб медиҳанд.
Медет ҚУРМАШУЛӢ,
Маҷаллаи «Имон», №2, соли 2023
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.