Ҳукми додани ақиқа чӣ гуна аст?

Ақиқа – дар забони арабӣ маънои «муйи кӯдаки навзод»-ро дорад. Дар истилоҳи шариат бошад: «Ин қурбонӣест, ки ба муносибати таваллуди кӯдак ҳамчун шукргузорӣ ба даргоҳи Аллоҳ Таъоло карда мешавад».

Дар бораи қурбонии ақиқа ривоят шудааст, ки Расули Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) барои Ҳасан ва Ҳусайн ҳар кадом як гӯсфанд қурбон карданд[1]. Ҳамчунин, дар ҳадисҳо омадааст, ки барои писар ду гӯсфанд ва барои духтар як гӯсфанд қурбон карда мешавад[2]. Бо такя ба ин далелҳо, баъзе уламо ҳукми ақиқаро суннат гуфтаанд.

Тибқи мазҳаби ҳанафӣ, ҳукми ақиқа мубоҳ аст (яъне анҷом додан ё надодани он ихтиёрист). Зеро ин навъи қурбонӣ дар оғози ислом вуҷуд дошт ва баъдан бо қурбонии Иди Қурбон ҳукмаш бардошта шуд. Дар ин бора аз модари мӯъминон Оиша ва аз Алӣ (разияллоҳу анҳумо) чунин ривоят расидааст:

نسخت الأضحية كل دم كان قبلها

«Қурбонии Иди Қурбон ҳукми ҳамаи қурбониҳои пеш аз онро бекор кард» [3], – ин ривоятҳо далел мебошанд. Ақиқа ва атира [4] пеш аз қурбонии Иди Қурбон вуҷуд доштанд. Ҳамчунин, вақте аз Расули Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) дар бораи ақиқа пурсиданд, фармуданд:

إن الله (تعالى) لا يحب العقوق من شاء فليعق عن الغلام شاتين و عن الجارية شاة

«Албатта Аллоҳ Таъоло нофармонӣ ба падару модар ё ақиқаро дӯст намедорад. Ҳар кӣ хоҳад, барои писар ду гӯсфанд ва барои духтар як гӯсфанд қурбон кунад» [5], – посух доданд.

Ин ҳадис далели он аст, ки ҳукми ақиқа суннат нест, зеро Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) иҷрои онро ба ихтиёри шахс вогузоштанд. Пас, ин мубоҳ будани онро мефаҳмонад [6]. Ин назарро имом Таҳавӣ ва Ибни Абин низ пазируфтаанд[7].

Хулоса, қурбонии ақиқа кардан мубоҳ аст. Агар имконият бошад, барои духтар як гӯсфанд ва барои писар ду гӯсфанд қурбон карда мешавад. Қурбонии ақиқаро аз рӯзи ҳафтум то расидан ба балоғат анҷом додан мумкин аст. Аз гӯшт худи соҳибаш мехӯрад ё ба дигарон таом медиҳад.

Аскар Дарханбоев,

Ноиби имоми масҷиди «Умар ибни ал-Хаттоб» шаҳри Алмато

• [1] Абу Довуд, 3/261-262.

• [2] Тирмизӣ 1516, Насоӣ 4217.

• [3] Байҳақӣ, Сунан ал-Кибар, 9/439. Ал-Ҳиндӣ, Канзу-л-уммал, 5/860. №14564.

• [4] Дар давраи ҷоҳилия, агар шутур ё гӯсфанди касе насл меовард, фарзанди аввалашро қурбон мекард ва худу дигаронро таом медод. Ин қурбониро атира меномиданд.

• [5] Аҳмад, 2/182-194. Абу Довуд, 3/262, №2842. Насоӣ, 7/162-163.

• [6] Касонӣ, Бадоъиъ ас-саноъиъ, 6/298.

• [7] Таҳавӣ, Мухтасар ат-Таҳавӣ, 299. Ибни Абидин, Ал-Ғуқуқ ад-Дария, 2/212. Ва Радду-л-мухтор, 6/650.