Вақти намозНамоз, ки муҳимтарин ибодати фармудаи дини мост, бар ҳар як мусалмони оқил ва ба балоғат расида фарз мебошад. Машрӯияти намози ҷамоат бо Қуръон, Суннат ва иҷмоъ собит шудааст. Паёмбари Акрам (с.а.с.) намози ҷамоатро ташвиқ намуда, дар тамоми умри худ ба ҷамоат намоз хондаанд, ҳатто дар беморӣ ҳам ин амалро тарк накарда, бо пайвастан ба ҷамоат пушти сари ҳазрати Абӯбакр (р.а.) намоз хондаанд. (ниг. Бухорӣ, Азон, 29, 30; Муслим, “Масоҷид”, 42)
Намози ҷамоат ба унвони яке аз шиорҳои (рамзҳои) Ислом ба ҳисоб меравад. Гурӯҳе, ки дар намози якҷоя бо имом ва пайравон ташкил мешавад, ҷамоат номида мешавад. Дар намози ҷамоат пайравӣ кардан ба имомро “иқтидо” ва шахсе, ки пайравӣ мекунад, “муқтадӣ” меноманд. Барои дуруст будани иқтидо, дар баробари дигар шартҳо, бояд ягонагии макон таъмин гардад, нияти пайравӣ ба имом сурат гирад ва дар рукнҳои намоз ҳаракатҳои имом пайравӣ карда шаванд. Аз сухан ва амалҳои Паёмбар (с.а.с.) бармеояд, ки барои дуруст хондани намози ҷамоат, бояд байни имом ва ҷамоат ягонагии макон вуҷуд дошта бошад. Чунончи Паёмбар (с.а.с.) ҳангоми шунидани азон ба масҷид “рафтан”-ро фармудаанд (ниг. Ибни Можа, Масоҷид ва Ҷамоат, 17 [792]) ва изҳор доштаанд, ки ҷамоат бо ҷамъ омадани ҳадди ақал ду нафар ташкил мешавад. (ниг. Бухорӣ, Азон, 35 [658]; Насоӣ, Имомат, 47 [842-843])
Ба асоси амалҳои Паёмбар (с.а.с.) ва саҳоба (р.а.), фақеҳон ба ин натиҷа расидаанд, ки барои дуруст будани намози ҷамоат, бояд байни имом ва муқтадӣ ягонагии макон таъмин бошад. Масалан, агар байни имом ва ҷамоат роҳ ё дарё бошад, ин шарт вайрон мешавад ва фақеҳон чунин пайравиро беэътибор донистаанд. Ҳамчунин, шахсе, ки берун аз ҳудуди воқеӣ ё ҳукмии масҷид ва замимаҳои он қарор дорад, ба сабаби набудани ягонагии макон, наметавонад ба имоме, ки дар дохили масҷид намоз мегузорад, иқтидо кунад. (ниг. Касонӣ, Бадоъи‘, 1/226; Рамлӣ, Ниҳояти-л-муҳтоҷ, 2/198; Ибни Нуҷайм, ал-Баҳр, 1/384; 2/127; ал-Фатаво-л-Ҳиндия, 1/87; Ибни Обидин, Радду-л-муҳтор, 1/550)
Дар ибодатҳо таъаббудӣ (пайравӣ ба фармуда) асос аст. Яъне ибодатҳо бояд ҳамон тавре, ки Аллоҳ фармудааст ва Паёмбар (с.а.с.) иҷро кардаанд, ба ҷо оварда шаванд. Аз ин рӯ, набояд ба тафсирҳое рӯ овард, ки хусусиятҳои аслии ибодатро тағйир медиҳанд ё онро аз байн мебаранд. Намози ҷамоат дар як макони ҷисмонӣ бисёр ҳикматҳо дорад. Намози ҷамоат сабаби ҷамъ омадани мусалмонон, ташкили шахсияти маънавӣ, пайдо шудани ҳисси уммат, густариши муҳаббат ва ёрӣ, огоҳӣ аз ҳолати якдигар ва ташкили ҷомеаи ҳамдигарро дастгиркунанда, мубодилаи дониш ва таҷриба, дурӣ аз муҳит ва гурӯҳҳои беаҳамият ва гуноҳкор мешавад. Ҳангоми намози ҷамоат, эҳтиёт ва шуур бештар аст. Ҳамчунин, файзу баракати намози ҷамоат нисбат ба намози инфиродӣ бештар эҳсос мешавад. Намози ҷамоат дорои ҳикматҳои дунявӣ ва ухравиест, ки ба амалӣ шудани онҳо мухолифат кардан ҷоиз нест.
Шахсе, ки бо узри шаръӣ наметавонад ба намози ҷамоат пайвандад, метавонад дар ҷое, ки қарор дорад, бо дигарон ҷамоат ташкил карда намоз хонад. Агар ин ҳам имкон надошта бошад, намозро танҳо мехонад.
Хулоса, намозҳое, ки тавассути телефон, телевизион, интернет ва монанди инҳо бе таъмин шудани ягонагии макон бо пайравӣ ба имом хонда мешаванд, дуруст нестанд. Ин гуна намозҳоро бояд дар вақти худ дубора хонд ё агар вақт гузашта бошад, қазо кард.
Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.