Ҳукми қавма ва ҷалса дар намоз чист, то чӣ қадр бояд интизор шуд?

Қавма — ин дар намоз ҳангоми баромадан аз рукуъ, пеш аз рафтан ба саҷда, хуб рост истодан ва ҳадди ақал ба қадри гуфтан «Субҳаналлоҳ» дар по рост истодан аст; ҷалса бошад, дар намоз байни ду саҷда нишастан ва ҳадди ақал ба қадри гуфтан «Субҳаналлоҳ» мунтазир мондан мебошад. Ҷалса ва қавма тибқи як назар дар мазҳаби ҳанафӣ суннат, вале мувофиқи назаре, ки авлотар дониста мешавад, воҷиб аст. Агар ба хато тарк шавад, саҷдаи саҳв лозим аст. Агар қасдан тарк шавад, макруҳи таҳримӣ мебошад ва дар ин ҳолат намозро бояд такрор кард. Ба назари Имоми Шофеӣ, Имоми Молик ва Имоми Аҳмад ибни Ҳанбал бошад, ҷалса ва қавма фарз аст ва тарки он намозро ботил мекунад. (Ибн Обидин, Раддул-муҳтор, 1/465; Ибн Қудама, ал-Муғнӣ, 2/22; Нававӣ, Равза, 1/223)

Абӯ Ҳурайра (р.а.) чунин ривоят мекунад: «Расули Худо рӯзе ба масҷид даромад, пас аз ӯ як мард омада намоз хонд. Баъд омада ба Расули Худо салом дод. Ӯ ҳам саломашро қабул кард ва ба ӯ гуфт: “Бозгард ва намозатро аз нав бихон.” Ин ҳолат се бор такрор шуд, дар охир Расули Худо чунин фармуд: “Вақте намоз мехонӣ, такбир бигир, баъд аз Қуръон ҳар чизе, ки бароят осон аст, бихон, баъд ба рукуъ рав ва то аъзоят ором нагирифтаанд, дар рукуъ бимон. Баъд аз рукуъ бархез ва хуб рост ист. Баъд ба саҷда рав ва то аъзоят ором нагирифтаанд, дар саҷда бимон. Баъд то хуб ором гирифтанат биншин, баъд боз ба саҷда рав ва то аъзоят ором нагирифтаанд, дар саҷда бимон. Дар тамоми намозҳоят ҳамин тавр амал кун.”» (Бухорӣ, Азон, 122 [793]; Муслим, Салот, 45 [397])

Аз ин рӯ, барои намозгузор риояи таъдили аркон дар намоз аҳамияти бузург дорад. Таъдили аркон махсусан дар рукуъ, қавма (пас аз баромадан аз рукуъ), саҷда ва ҷалса (нишастан байни ду саҷда) татбиқ мешавад. Дар натиҷа, аз нигоҳи таъдили аркон, дар рукуъ, баромадан аз рукуъ, саҷда ва байни ду саҷда бояд ҳадди ақал як бор ба қадри гуфтан «Субҳаналлоҳ» мунтазир монд. (Зайлаӣ, Табйину-л-ҳақоик, 1/106)

Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu