Ҳукми қироати сураҳо дар намоз мувофиқи тартиби онҳо дар Мусҳаф чист?

Мувофиқи суннат ин аст, ки оятҳо ва сураҳое, ки дар намоз қироат мешаванд, мувофиқи тартиби онҳо дар Мусҳаф хонда шаванд. Пас аз қироати як сура ё оят, қироати сура ё ояти қаблӣ (яъне, ки дар Мусҳаф пештар омадааст) макруҳи танзиҳӣ мебошад. Аммо ин амал намозро ботил намекунад ва сабаби саҷдаи саҳв низ намешавад. (Ибн Обидин, Раддул-муҳтор, 1/546) Дар ин ҷо тартиб, аслан талаботи намоз не, балки талаботи тиловат аст. Ин масъала бар асоси он аст, ки тартиби сураҳо ва оятҳо на аз ҷониби мардум, балки аз ҷониби Расули Худо (с.а.с.) муайян шудааст. Дар мавриди тартиби оятҳо дар дохили сураҳо, миёни уламои ислом иттифоқ вуҷуд дорад, ки он тавқифист. Аммо дар мавриди тартиби байни сураҳо иттифоқ нест. Аз ин рӯ, дар масъалаи қироати сураҳо мувофиқи тартиб дар намоз, назарҳои гуногун вуҷуд доранд. Дар мазҳаби ҳанафӣ, риояи тартиб ҳам дар байни оятҳо ва ҳам дар байни сураҳо ва қироат бо пайравӣ аз тартиб мувофиқи мақсад дониста шудааст. Гуфта мешавад, ки воқеаҳое чун қироати сураи Нисо пеш аз Оли Имрон аз ҷониби Расули Худо (с.а.с.) дар намози шаб, пеш аз он рӯй додааст, ки тартиби байни сураҳо муайян шуда бошад. (Нававӣ, Шарҳи Муслим, 6/61-62)

Ҳангоми қироат дар намоз, агар шахс ба ҷои баъдӣ гузарад ва танҳо як сура ё як оятро гузарад, ин ҳам макруҳи танзиҳӣ ҳисобида мешавад. Агар дар ракаати баъдӣ аз ҷои пештар хонда шавад, мувофиқ аст, ки ҳадди ақал ду оят ё ду сура гузаронида шавад.

Баъзе уламои ислом бар онанд, ки риоя накардани тартиб танҳо дар намозҳои фарз макруҳи танзиҳӣ аст ва дар намозҳои нафл макруҳ нест. (Ибн Обидин, Раддул-муҳтор, 1/546) Онҳое, ки ақидаи мухолиф доранд, ин далелро меоранд: Расули Худо (с.а.с.), вақте шунид, ки Билол (р.а.) дар намоз аз як сура ба сураи дигар мегузарад, ба ӯ фармуд: “Сураҳоро чунон ки ҳастанд, бихон” (Ибн Абӣ Шайба, ал-Мусаннаф, 2/264 [8818], 6/151 [30259]).

Хулоса, риоя накардани тартиби сураҳо ва оятҳо дар намоз макруҳи танзиҳӣ аст. Ин амал нуқсоне нест, ки намозро ботил кунад ё такрор карданро талаб намояд.

Сарчашма: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu