Вақти намозТибқи мазҳаби ҳанафӣ, қурбонӣ кардан дар рӯзҳои иди Қурбон барои мусалмони муқим (на сафарбар), доро ва озод воҷиб (фарзи ғайри аслӣ) мебошад[1].
Аллоҳ Таоло дар Қуръони Карим фармудааст:
فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ
«Пас, барои Парвардигорат намоз бигузор ва қурбонӣ кун!»[2] – гуфтааст.
Ин амр дар оят далолат бар воҷиб будани қурбонӣ мекунад. Чизе, ки ба Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) воҷиб шудааст, барои умматаш низ воҷиб аст, зеро ӯ (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) ҳамчун намуна барои уммат фиристода шудааст [3].
Ҳамчунин, Аллоҳ Таоло мефармояд:
... وَيَذْكُرُوا اسْمَ اللَّهِ فِي أَيَّامٍ مَّعْلُومَاتٍ عَلَىٰ مَا رَزَقَهُم مِّن بَهِيمَةِ الْأَنْعَامِ ۖ فَكُلُوا مِنْهَا وَأَطْعِمُوا الْبَائِسَ الْفَقِيرَ
«... Ва дар рӯзҳои муайян номи Аллоҳро бар он чизе, ки аз чорвои анъом ба онҳо рӯзӣ додааст, ёд кунанд ва аз он бихӯранд ва ба ниёзмандону фақирон низ бихӯронанд»[4].
Вақте саҳобаҳо аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) дар бораи ҳикмати қурбонӣ пурсиданд, ӯ чунин ҷавоб дод:
«Қурбонӣ кардан суннати падари шумо Иброҳим (алайҳиссалом) аст. Барои ҳар як мӯйи ҳайвони қурбонӣ савоб мегиред» [5], – гуфтааст.
Фуқаҳои ҳанафӣ ин амрро ба тамоми уммати исломӣ рабт дода, қурбонӣ карданро воҷиб (ибодати ҳатмӣ) донистаанд. Дар ҳадисе, ки аз Абӯҳурайра (разияллоҳу анҳу) ривоят шудааст, Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармудааст:
مَنْ وجدَ سَعَةً فلَم يُضَحِّ فلا يَقْرَبنَّ مُصَلاَّنا
«Касе, ки имконият дорад, вале қурбонӣ намекунад, ба масҷиди мо наздик нашавад» [6], – гуфтааст.
Аммо тибқи як назарияи Имом Юсуф ва Имом Муҳаммад ва ҳамчунин мазҳабҳои молики ва шофеӣ, қурбонӣ кардан суннат аст. Онҳо ин ҳадисро далел меоранд:
Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармудааст:
إذا رَأَيْتُمْ هِلالَ ذِي الحِجَّةِ وأَرادَ أحَدُكُمْ أنْ يُضَحِّيَ فَلْيُمْسِكْ عن شَعْرِهِ وأَظْفارِهِ
«Ҳар гоҳ моҳи зулҳиҷҷаро бинед ва касе аз шумо бихоҳад қурбонӣ кунад, бояд аз гирифтани мӯй ва нохун худдорӣ намояд» [7]. Ин ки гуфта шудааст «бихоҳад қурбонӣ кунад», далолат бар он мекунад, ки ин амал ҳатмӣ нест [8]. Ҳамчунин, Расули Худо (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармудааст: «Бар ман се чиз воҷиб шудааст, вале барои шумо нафл (ихтиёрӣ) аст: намози витр, қурбонӣ ва намози иди Қурбон» [9].
[1] Ҷавҳара найира, 5/478.
[2] Кавсар, ояти 2.
[3] Бадоъиъ ас-санаиъ, 10/245.
[4] Ҳаҷ, ояти 28.
[5] Ривояти Ибни Можа.
[6] Ривояти Ибни Ҳажар ал-Асқалонӣ.
[7] Ривояти Муслим.
[8] Фатҳу боб ал-ғиноя, 3/284.
[9] Ривояти Аҳмад ва Ҳоким.
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.