Вақти ифтор дар ҳавопаймо чӣ гуна муайян карда мешавад?

Вақти ифтор барои рўзадори мусофир ҳамон вақтест, ки вақти намози шом фаро мерасад, яъне бо ғуруби офтоб.

وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ
«Бихӯред ва бинӯшед то он даме ки риштаи сафед аз риштаи сиёҳ (сафедии субҳ аз торикии шаб) барои шумо равшан гардад, пас рўзаро то шаб (яъне ғуруби офтоб) идома диҳед» [1].

Дар ҳадисе, ки аз Ибни Абў Авфо (разияллоҳу анҳу) ривоят шудааст, Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) фармудаанд:

إِذَا رَأَيْتُمُ اللَّيْلَ قَدْ أَقْبَلَ مِنْ هَا هُنَا وَأَشَارَ بِيَدِهِ نَحْوَ الْمَشْرِقِ- فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ
«Вақте ки шаб аз ин тарафи шарқ фаро расид, рўзадор метавонад ифтор кунад», – ва бо ангушташ ба тарафи шарқ ишора карданд» [2].

Ин ҳадис ба он ишора мекунад, ки агар офтоб аз сабаби абрҳо намоён набошад, муайян кардани вақти ифтор бо пайдо шудани торикии шаб имконпазир аст [3].

Бо такя ба ин далелҳо, уламои ислом гуфтаанд, ки ҳам сокин ва ҳам мусофир бояд дар ҷое, ки қарор доранд, бо ғуруби офтоб ва ё дар рўзҳои абрнок бо фаро расидани торикӣ ифтор кунанд [4].

Вақтҳое, ки дар ҷадвалҳои намоз ва рўзаи Рамазон барои ғуруби офтоб нишон дода шудаанд, асосан барои касонеанд, ки дар сатҳи замин қарор доранд. Чун вақти ғуруби офтоб вобаста ба баландӣ тағйир меёбад, мисли он ки дар шарқ ва ғарби замин вақти шабу рўз фарқ мекунад. Уламои гузашта дар масъалаи муайян кардани вақти ифтор барои касоне, ки дар баландӣ қарор доранд, мисли манораҳои баланд, низ ҳамин ҳукмро додаанд. Яъне, агар касе дар боми бинои баланд ё қуллаи кӯҳ бошад, наметавонад бар асоси вақти ифтори сокинони замин ифтор кунад. Дар чунин ҳолат, рўзадор бояд худ вақти ғуруби офтобро мушоҳида карда, баъд ифтор намояд [5].

Аз ин рў, мусофироне, ки дар ҳавопаймо парвоз мекунанд, бояд баъд аз пурра ғуруб кардани офтоб ифтор кунанд. Агар дидани ғуруби офтоб имкон надошта бошад, пас бо пайдо шудани торикии шаб ифтор кардан дуруст аст.

Аз китоби «Фатвоҳо оид ба рўзаи Рамазон»

• [1] Сураи «Бақара», ояти 187.

• [2] Бухорӣ №1941; №1956.

• [3] Ибни Ҳажар ал-Асқалонӣ. «Фатҳул Барӣ, китоби ас-сиём», №1941; №1956.

• [4] Ибни Обидин. «Раддул Муҳтор», 4/461.

• [5] Ибни Обидин. «Раддул Муҳтор», 4/461.