Вақти намозСавол: Тибқи шариат, мард вазифадор аст, ки ҳамсар ва фарзандонашро бо нафақа таъмин намояд. Ба ин нафақа кадом чизҳо дохил мешаванд?
Ҷавоб: Бар асоси шариат, мард вазифадор аст, ки ҳамсар ва фарзандонашро бо нафақаи лозима таъмин кунад. Ҳатто агар аз ҳамсараш ҷудо шавад ҳам, то ба синни муайян расидани фарзанд, падар вазифадор аст нафақаи ӯро диҳад. Аллоҳ Таъоло мефармояд:
«Занони талоқшудаатонро мувофиқи тавонатон дар манзиле, ки худатон зиндагӣ мекунед, ҷой диҳед ва ба онҳо зулм накунед. Агар ҳомиладор бошанд, то таваллуд карданашон нафақа диҳед. Боигар доро аз дороии худ нафақа диҳад, ва касе ки ризқаш маҳдуд аст, аз он чӣ Аллоҳ ба ӯ додааст, нафақа диҳад. Аллоҳ ба ҳеҷ кас бештар аз он чӣ додааст, вазифа намекунад. Ва Аллоҳ пас аз душворӣ осонӣ медиҳад» [1].
Дар Ҳаҷҷи видоъ Расули Худо (саллаллоҳу алайҳи васаллам) фармуданд:
«Аз Аллоҳ дар бораи занон битарсед! Ба онҳо хӯрок ва либоси муносиб диҳед» [2].
Дар ҳадисе, ки Оиша (разияллоҳу анҳо) ривоят кардааст, омадааст: «Ҳинд бинти Утба назди Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) омада гуфт: "Эй Расули Худо! Абӯ Суфён марди хеле сахтгир аст, ба ман ва фарзандонаш нафақаи кофӣ намедиҳад. Агар ман бе иҷозати ӯ чизе гирам, гуноҳ мешавад?" Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи васаллам) гуфтанд: "Аз молаш ба қадре, ки барои худ ва фарзандонат кофӣ бошад, бигир"» [3]. Ин ояту ҳадисҳо далолат мекунанд, ки додани нафақа ба оила бар мард воҷиб аст.
Бар мард воҷиб аст, ки ба ҳамсараш, хоҳ мусалмон бошад, хоҳ ғайримусалмон, хоҳ камбағал, хоҳ сарватманд, нафақа диҳад. Нафақаи воҷиб — хӯрок, либос ва манзил аст [4].
1) Миқдор ва сифати хӯрок, нӯшокиҳо ва маводи ғизоӣ мувофиқи имконияти молии мард муайян мешавад.
2) Либос бояд барои як мавсим аз сар то по бошад. Дар мазҳаби ҳанафӣ ва шофеӣ омадааст, ки ба ҳамсар ҳар 6 моҳ ва ба фарзандон ҳар 4 моҳ либоси нав дода мешавад.
3) Манзил бояд мувофиқи имконияти молии мард бошад. Ҳамчунин, хона бояд бо тамоми ашёи зарурӣ таъмин бошад ва барои зиндагӣ ҳама шароитро дошта бошад.
Агар мард қобилияти кор кардан дошта бошад, вазифадор аст, ки кор кунад ва фарзандонашро таъмин намояд. Агар саркашӣ кунад, ӯро маҷбур ба кор мекунанд. Агар падар набошад ё қобилияти кор кардан надошта бошад, таъмини фарзанд ба зиммаи хешованде, ки ҷойгузини падар мешавад, вогузор мегардад [5].
Падар вазифадор аст, ки писарро то ба балоғат расидан ва духтарро, новобаста аз синну солаш, то вақте ки дар хона аст, инчунин писари маъюбро, ки қобилияти кор кардан надорад, бо нафақа таъмин намояд.
Шуъбаи шариат ва фатво
[1] «Талоқ» сура, оятҳои 6-7.
[2] Ривояти Муслим.
[3] Ривояти Бухорӣ ва Муслим.
[4] «Ал-фатова ат-тарханя фи ал-фикҳ ал-ҳанафӣ», 3/242
[5] «Ал-фатова ал-ҳиндия», 1/580-583
Ин мавод бо кӯмаки зеҳни сунъӣ таҳия шуда, аз ҷониби муҳаррир тафтиш шудааст.