EMEKLİLİK FONU BİRİKİMLERİNDEN ZEKAT VERİLİR Mİ?

Kazakhstan'ın mevcut emeklilik sistemi çok katmanlıdır. Birinci katman, devlet bütçesinden ödenen emekli maaşlarını (ortak ve temel emekli maaşı ödemeleri) kapsar.

İkinci katman, çalışanların maaşından %10 oranında zorunlu emeklilik kesintilerini ve işverenlerin tehlikeli işlerde çalışanlar için gelirlerinin %5'i oranında yaptığı zorunlu mesleki emeklilik kesintilerini içeren zorunlu birikimli sistemi ifade eder.

Üçüncü katman ise gönüllü emeklilik katkılarıyla yapılan ödemeleri kapsayan gönüllü birikimli sistemdir.

Aslında zekat verilecek malın "tam mülk" olması şarttır. Yani zekat verecek kişinin o mala tam olarak sahip olması, dilediği gibi kullanabilmesi ve elinde bulunması gerekir.

Kur'an-ı Kerim'de: "Onların mallarından zekat, sadaka al" (Tevbe suresi, 103. ayet), "Onların mallarında, isteyen ve mahrum olan yoksulların da hakkı vardır" (Zariyat suresi, 19. ayet) buyrulmuştur.

Ayrıca Peygamberimiz (ona Allah'ın salât ve selamı olsun): "Allah Teâlâ onlara mallarından zekat vermeyi farz kıldı; zenginlerden alınıp fakirlere verilmesini emretti" demiştir (Nesai).

Bu nedenle şeriat, emeklilik fonunda biriken paradan zekat verilmesini zorunlu kılmaz. Çünkü kanunda belirtilen bazı istisnalar dışında, Kazakistan vatandaşının kendi hesabındaki parayı vaktinden önce çekmesi yasal olarak kısıtlanmıştır.

Hanefi mezhebine göre geçmiş yıllar için kesinlikle zekat verilmez. Para kişinin eline geçtiği andan itibaren zekat hesaplanır ("Fethu Bab'il-Gınaye", 2/9).

Hz. Ali (Allah ondan razı olsun): "Dimar (tam sahip olunmayan, elde bulunmayan) maldan zekat verilmez" demiştir.

Zekat verilecek malda artış kabiliyeti olması gerekir. Kişinin dilediği gibi kullanamadığı malda ise bu kabiliyet olmaz ("Hidaye", 2/159). Yani emeklilik fonunda biriken paradan kimse zekat vermekle yükümlü değildir. Ancak vadesi gelip ya da başka sebeplerle emeklilik fonundan eline geçen paradan zekat verilir. Paranın fonda beklediği süre için zekat gerekmez.

Hazırlayan: Hasan AMANKUL