GÜNAHI GİZLEMEK İÇİN YALAN SÖYLEMEK CAİZ MİDİR?

Yalan söylemek, münafıklığın bir alametidir ve Müslümana yakışmayan, kötülüğe götüren bir davranıştır. Şeriatımızda yalan söylemek kesin olarak yasaklanmış ve bunun dünya ve ahiret felaketine sebep olacağı bildirilmiştir.

İbn Mesud'dan rivayet edilen bir hadiste şöyle buyrulmuştur:

لاَ يَصْلُحُ الْكَذِبُ فِي جِدٍّ وَلاَ هَزْلٍ، وَلاَ أَنْ يَعِدَ أَحَدُكُمْ وَلَدَهُ شَيْئًا ثُمَّ لاَ يُنْجِزُ لَهُ

"Ciddi de olsa, şaka da olsa yalan söylemek caiz değildir. Ayrıca, biriniz çocuğuna bir şey vadeder de sonra yerine getirmezse bu da doğru değildir" [1] buyurulmuştur.

Bununla birlikte, bir kimse günah işlerse, samimi bir tevbe edip bunu gizlemesi ve kimseye anlatmaması uygun olur. Ebu Hureyre'den rivayet edilen bir hadiste Peygamberimiz (Allah'ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) şöyle buyurmuştur:

كُلُّ أُمَّتِي مُعَافًى إِلَّا الْمُجَاهِرِينَ، وَإِنَّ مِنْ الْمُجَاهَرَةِ أَنْ يَعْمَلَ الرَّجُلُ بِاللَّيْلِ عَمَلًا ثُمَّ يُصْبِحَ وَقَدْ سَتَرَهُ اللَّهُ عَلَيْهِ فَيَقُولَ: يَا فُلَانُ عَمِلْتُ الْبَارِحَةَ كَذَا وَكَذَا. وَقَدْ بَاتَ يَسْتُرُهُ رَبُّهُ وَيُصْبِحُ يَكْشِفُ سِتْرَ اللَّهِ عَنْهُ

"Ümmetimden, günahını açıktan söyleyenler hariç herkes affedilir. Günahını açıklamanın örneği şudur: Bir kişi gece bir günah işler, Allah onun günahını örter ve sabah olunca, 'Ey falanca, dün gece şöyle şöyle yaptım' der. Allah onun günahını gece gizlemişti, o ise sabahleyin Allah'ın örtüsünü açar" [2] buyurmuştur.

Ancak biri ısrarla işlenen günahı sorarsa, yalan söylemeden ve açıkça da itiraf etmeden, üstü kapalı bir şekilde cevap vermekte sakınca yoktur. Mesela, "Beni bu işi yapacak biri olarak mı görüyorsun?" diyerek o işi yapmamış gibi davranabilir veya "Bunu ancak cahiller yapar" diyerek, bunu cahillik döneminde yapıp sonra tevbe ettiğini ima edebilir. Ayrıca, "Ben bu işi yapmadım" diyerek, bugün yapmadığını kastederek üstü kapalı bir ifade kullanmak da caizdir. Peygamberimiz (Allah'ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) şöyle buyurmuştur:

إنّ في المعاريض لَمَندوحةً عن الكذب

"Yalana ihtiyaç bırakmayacak kadar üstü kapalı sözler vardır" [3].

İmam Nevevî şöyle der: "Zaruret halinde üstü kapalı söz kullanmakta sakınca yoktur. Fakat zaruret olmadan kullanmak mekruhtur, haram değildir. Ancak bu, birinin hakkına tecavüz etmeye veya gerçeğin ortaya çıkmasına engel olmaya sebep olursa, kullanılması haram olur" [4] demiştir.

Sonuç olarak, günah işleyen kimse samimi bir tevbe edip bunu kimseye anlatmadan gizlemelidir. Eğer biri ısrarla sorarsa, yalan söylemeden yukarıda anlatıldığı gibi üstü kapalı cevap vermekte sakınca yoktur.

Şeriat ve fetva bölümü

• [1] Buhari, el-Edebü'l-Müfred, No: 387.

• [2] Buhari, No: 6069. Müslim, No: 2990.

• [3] Buhari, No: 857.

• [4] el-Ezkâr, 1/482.