Hamile hayvanı kesmek caiz midir?

Allah Teâlâ, yeryüzündeki her şeyi insanlığın faydası için yaratmıştır. Bu konuda Kur'an'da şöyle buyrulmuştur:

هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا

"O (Allah), yerde olanların hepsini sizin (insanların) için yarattı." [1]

İnsanlar yaratıldığından beri hayvanların etini yiyerek geçimini sağlamaktadır.

Ebu Said el-Hudri şöyle anlatır: "Peygamberimize (Allah'ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) 'Ey Allah'ın Resulü! Biz deve, sığır ve koyun kestiğimizde içinden yavrusu çıkabiliyor. Onu yiyebilir miyiz, yoksa atmalı mıyız?' diye sorduk. O da: 'İsterseniz onu yiyin. Çünkü annesinin kesilmesi, onun da kesilmesidir.' [2] diye cevap verdi."

Hadiste belirtildiği gibi, hamile hayvanı kesmek caizdir. Ancak doğumuna çok az kalmış hamile hayvanı kesmek mekruhtur [3]. Şeriat, toplumun veya bireyin ihtiyacı yoksa, sebepsiz yere evcil hayvanları kesmeye, vahşi hayvanları avlamaya veya ağaçları gereksiz yere kesmeye izin vermez.

İbn Rüşd şöyle der: "Toplumun faydasına olan hamile deveyi, tarla süren sığırı ve süt veren koyunu kesmek caiz değildir." [4]

Hamile hayvan kesildiğinde içinden çıkan yavrunun yenmesiyle ilgili hüküm ikiye ayrılır:

1. Cumhur âlimlere göre, can gelmemiş (yani kan pıhtısı veya bir et parçası halinde) ya da tam olarak yaratılmamış yavru yenmez. Çünkü o leş hükmündedir.

1. Can gelmiş ve tam yaratılmış olarak çıkan yavru hakkında ise birkaç görüş vardır:

• Yavru tamamen canlı doğarsa, ayrıca kesilmelidir. Eğer kesilmeden önce ölürse, leş sayılır.

• Annesi kesilmeden önce yavrunun ölü olduğu biliniyorsa, onu yemek caiz değildir.

• Hamile hayvan kesilip içinden yavru ölü çıkarsa, ne zaman öldüğü bilinmediğinden, çoğunluğun görüşüne göre annesinin kesilmesiyle öldüğü kabul edilir. Ancak bu konuda âlimler arasında ihtilaf vardır. Sahabenin çoğunluğu ve İmam Malik, İmam Şafii, İmam Hanbel, İmam Ebu Yusuf, İmam Muhammed böyle bir yavrunun yenebileceğine fetva vermiştir. Onlar, Peygamberimizin (Allah'ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) "Annesinin kesilmesi onun da kesilmesidir" hadisini delil göstererek, annenin kesilmesinin yavrunun da kesilmesiyle aynı olduğunu söylemişlerdir.

İmam Ebu Hanife, Zufar, Hasan bin Ziyad ise böyle bir yavrunun yenemeyeceğini söylemiş ve şu ayeti delil getirmiştir:

حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ

"Size leş haram kılındı." [5]

Bu âlimlerin görüşüne göre, hamile hayvan kesildikten sonra içinden çıkan yavru canlı değilse, o leş sayılır. Çünkü anne karnındaki yavrunun hayatı bağımsızdır. Anne öldükten sonra da yaşayabilir. Bu yüzden ayrıca kesilmesi gerekir [6].

Sonuç olarak, hamile hayvanı kesmek caizdir. Sadece doğumuna çok az kalmışken kesmek mekruhtur. Kesilen hayvanın yavrusu canlı çıkarsa, onu da kesip yemek caizdir. Eğer ölü doğarsa, yenmez. Ayrıca, kurban olarak kesilen hamile hayvanın yavrusu canlı çıkarsa, annesi gibi kesilip eti dağıtılır. Ancak kesilmeden, hatta kurban kesme vakti geçse bile, canlı olarak sadaka verilir [7]. Yine de kurbanlık olarak hamile hayvan seçmek uygun değildir.

Şeriat ve Fetva Bölümü

[1] "Bakara" suresi, 29. ayet.

[2] Ebu Davud, 2/253. Hakim, 4/114.

[3] El-Fetava'l-Hindiye, 12/5231. El-Fetava's-Siraciyye, 391.

[4] Mewahibu'l-Celil li Şerhi Muhtasar Halil, 4/347.

[5] "Maide" suresi, 3. ayet.

[6] El-Mevsuatu'l-Fıkhiyye, 21/201-203.

[7] El-Fetava'l-Hindiye, 5/372.