VakitlerSoru: "İnşallah", "Maşallah", "Sübhanallah" kelimeleri ne zaman söylenir? Bunların Türkçe anlamını söylemek caiz midir?
Cevap: "İnşallah" – "Allah dilerse", "Allah izin verirse" anlamına gelen ve bir Müslümanın bir iş hakkında tahminde bulunurken Allah'a ibadet kastıyla kullandığı bir ifadedir. "Sübhanallah" – "Eksiksiz olan Allah", "her türlü eksiklikten uzak olan Allah" anlamında, büyük bir korku veya hayret anında söylenen bir sözdür.
"Maşallah" – Allah'ın dilediği anlamına gelir ve bir şeye hayran kalınca veya güzel bir değerlendirme yapılınca kullanılır.
Bu kelimeler Allah'ı yüceltmek, zikir etmek anlamına gelir. Bunların fazileti ve ne zaman söyleneceği Kur'an ve hadislerde açıklanmıştır.
Ebu Leys es-Semerkandi şöyle der: "Kim şu yedi kelimeyi sürekli söylerse, Allah ve melekler katında derecesi yüksek olur, günahı deniz köpüğü kadar olsa da Allah onu affeder, ibadetin lezzetini tadar, hayatı ve ölümü hayırla dolu olur:
Her işe başlarken bismillah demek;
Her işi bitirince elhamdülillah demek;
Boş bir söz söyler veya az çok hata yaparsa estağfirullah demek;
Yarın bir şey yapmayı isterse inşallah demek;
Kötü bir şeyle karşılaşırsa la havle ve la kuvvete illa billahil aliyyil azim demek;
Yakınını veya malını kaybedince inna lillahi ve inna ileyhi raciun demek;
Gündüz-gece la ilahe illallah sözünü sıkça söylemek" [1].
Ancak ezan okumak, namaz kılmak gibi sadece Arapça yapılması gereken ibadetler dışında, zikir ve tesbih kelimelerinin anlamını Türkçe veya başka bir dilde söylemek caizdir. Fakat Arapça söylemek daha faziletlidir.
İbn Kudame: "Allah Teâlâ'yı Arapçadan başka bir dilde zikretmek caizdir. Çünkü asıl amaç Allah'ın ismini anmaktır. Bu, her dilde gerçekleşir. Ancak namazdaki tekbirlerin Arapça söylenmesi gerekir" [2] demiştir.
Sübhanallah, estağfirullah, inşallah ve benzeri kelimeler, Ebu Bekir Kerderi, Mehmet Akif Ersoy, Necip Fazıl Kısakürek ve diğer şair-yazarların eserlerinde de kullanılmıştır. Örneğin:
"Düğün eskisinden dokuz kat fazla, Korkak geldi yarıştan, yiğit kaldı. Eski sözler geçmiş yemin gibi, Delikanlı kanunu aldı özdeyiş olarak: Bu sözü fazla söylersem, sübhanallah! Dostlar, bir hedefe yaklaştık."
"Onun sözünden çok korkup, evdekilerin hepsi 'estağfirullah' diyerek ellerini ağızlarına götürdüler."
İnşallah, halka büyük tesir verir, Yerlerde iki türlü sesiniz var. Ölürseniz şehit, sağ kalırsanız gazi, Hizmete güç ve güzellik katar kudret-i kerim.
Bu nedenle İnşallah, Sübhanallah, Maşallah gibi kelimeler sadece Arapların değil, tüm Müslümanların ortak ibadet sözleridir. Allah'ı zikretme sözlerini namaz, ezan gibi ibadetler dışında hem Arapça hem de anlamını başka bir dilde söylemek caizdir. Ancak ibadet sözü olduğu için Arapça söylemek daha uygundur.
Bauyrjan Abduali
Şeriat ve Fetva Bölümü Uzmanı
[1] Tenbihü'l-Gafilin, s. 284.
[2] el-Muğni, 13/260.
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve editör tarafından gözden geçirilmiştir.