KAPORA ALMAK DOĞRU MUDUR?

Kapora, bir malı satın almak veya bir mülkü kiralamak için bedelin bir kısmının önceden ödenmesine denir. Eğer mal satın alınırsa, kapora o malın toplam bedeline dahil edilir. Ancak satın alma gerçekleşmezse, kapora satıcıda kalır.

Kapora, alışverişin gerçekleşeceğine ve alıcının başka bir mal almayacağına dair bir teminat sağlar. Ayrıca, alıcının malı almaya kararlı olduğunu gösterir.

Maliki, Şafii ve Hanefi âlimleri böyle bir sözleşmeyi caiz görmemişlerdir. Çünkü bu, birinin malını karşılıksız ve haksız yere almak anlamına gelir. Peygamberimiz (صلى الله عليه وسلم) böyle bir alışverişi yasaklamıştır (İbn Mace).

Ancak Ahmed bin Hanbel bu tür bir sözleşmeye cevaz vermiş ve delil olarak şu hadisi zikretmiştir:

"Nafi' bin Abdulharis, Ömer kabul ederse yeri almak, kabul etmezse 400 dirhemi Safvan'a bırakmak şartıyla, Safvan bin Ümeyye'den Mekke'de 4000 dirheme bir yer satın aldı."

(Buhari). Bu olayı duyan Ömer bin Hattab (Allah ondan razı olsun) buna karşı çıkmamıştır. Ayrıca Ahmed bin Hanbel, yukarıda geçen ve bu sözleşmenin caiz olmadığını belirten hadisi zayıf bulmuştur.

Günümüz fıkıh âlimlerinden Zuhayli şöyle demiştir: "Günümüzde sözleşmenin bozulması veya bekletilmesi karşılığında alınan kapora ile yapılan alışveriş yaygındır. Bana göre, örfe dayanarak bu sözleşme caizdir ve kapora ile yapılan alışveriş helaldir. Çünkü bu konuda haram veya helal diyen hadislerin hemen hepsi sahih değildir." ("el-Fıkhü'l-İslami ve Edilletüh", 4/485). Buna binaen, "Beytü't-Temvil el-Kuveytî" (Kuveyt Finans Kurumu) Ahmed bin Hanbel'in görüşünü benimsemiş ve bu doğrultuda fetva vermiştir ("el-Fetava'ş-Şer'iyye fi'l-Mesa'il el-İktisadiyye", 1979-89 yılları derlemesi, s. 31-33).

Ayrıca, Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi'nin sekizinci oturumunda kapora ile ilgili şu karar alınmıştır:

"Eğer kapora belirli bir süreyle sınırlandırılır ve o süre içinde mal alınırsa, önceden verilen para malın bedeline eklenir. Ancak şart koşulan süreden sonra alınmazsa, para satıcıda kalır." ("İslam Fıkıh Akademisi" dergisi, No:8, 1/641).

Günümüzde malî ilişkilerde insanlar arasında aldatma ve sorumsuzluğun arttığı göz önünde bulundurularak, Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı Din İşleri Yüksek Kurulu bu konuda şöyle fetva vermiştir: "Alışveriş sırasında alıcı malı almazsa, satıcı kaporayı kendisine alabilir. Kapora tarafların anlaşmasıyla belirlenir ve malın bedelinin bir parçası olarak kabul edilir."

Hasan AMANKUL