Kazakların batıl inanç ve yasakları dine aykırı değil mi?

Batıl inanç – insanların duydukları, söyledikleri veya gördükleri şeyleri hayra ya da şerre yormasıdır.

Bir işi uğursuzluk olarak görmek, örneğin kara kedinin yolunu kesmesini uğursuzluk saymak, yanlış kabul edilir. Peygamber Efendimiz (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun) şöyle buyurmuştur:

لا عَدْوَى وَلا طِيَرَةَ وَيُعْجِبُنِي الْفَأْلُ قَالُوا وَمَا الْفَأْلُ قَالَ كَلِمَةٌ طَيِّبَةٌ

“Bulaşıcı hastalık (yani Arapların sağlıklı birinin yanında hastalık varsa kendiliğinden bulaşır inancı), uğursuzluk İslam’da yoktur. Fakat bana ‘el-fe’l’ hoşuma gider.” Onlar: “El-fe’l nedir?” diye sorduklarında, O (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun): “Güzel söz” diye cevap verdi [1].

Muammar, İsmail ibn Umayya’dan şöyle bir rivayet aktarır: “İnsan üç şeyden kurtulamaz: uğursuzluk, kötü düşünce, haset.” Kötü düşünceden onu dillendirmeyerek, hasetten kardeşine kötülük dilememe ile, uğursuzluktan ise onu uygulamamakla kurtulursun der [2].

El-Menâvî şöyle der: “Uğursuzluktan – asıl hedefinden (yolunu kara kedi kesse bile) vazgeçmeyip, niyet ettiği yere yönelip yalnızca Rabbine tevekkül ederek kurtulur” [3].

Öte yandan, gönle hoş gelen şeyleri hayra yormak ise dinimizde caizdir. Mesela hasta birine “Ey Selim! (sağlıklı insan)” demek. Bunu duyan hastanın kalbinde iyileşme ümidi doğar [4]. Bu güzel batıl inancı, yukarıdaki Peygamberimizin (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun): “Bana ‘el-fe’l’ hoşuma gider” hadisi de destekler.

İbn Hacer, İmam el-Huleymî’nin şu sözünü aktarır: “Peygamberimizin (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun) ‘el-fe’l’i sevmesi, çünkü uğursuzluk hiçbir sebep olmadan Allah hakkında kötü düşünmeyi ifade eder. Oysa güzel batıl inanç, iyi düşünmeyi gösterir. Müslüman her durumda Allah hakkında iyi düşünmeye emredilmiştir” [5].

Bu nedenle, herhangi bir şeyi hayra yormak ve güzel söz söylemek şeriatımızda caizdir. Fakat uğursuzluklara inanmak yasaklanmıştır.

Diyanet İşleri Başkanlığı Şeriat ve Fetva Bölümü

• [1] Buhari, No: 5776. Müslim, No: 2224.

• [2] İbn Battal, “Şerhu Sahihi’l-Buhari”, No: 1102. 9/261.

• [3] “Feyzu’l-Kadir”, 3/402, 4/595.

• [4] Nevevi, “Şerhu Müslim”, 14/220.

• [5] “Fethu’l-Bari”, 11/376. el-Huleymi, “el-Menhecu fi Şuabi’l-İman”, 2/25.