KURBAN KESERKEN NİYET ETMEK ŞART MIDIR?

Aslında her ibadet niyetle başlar. Bazı ibadetlerde niyet olmadan, yapılan iş sadece bir eylem olarak kalır ve asıl amaç gerçekleşmez.

Peygamberimiz (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun) şöyle buyurmuştur:

إنما الأعمال بالنيات، وإنما لكل امرئ ما نوى

"Ameller ancak niyetlere göredir. Herkes için niyet ettiği şey vardır." [1]

Kurban ibadetinin geçerli olması için üç şart gerekir: Sağlıklı bir hayvan olması, kurban bayramı günlerinde kesilmesi ve niyet edilmesi. Niyeti dil ile söylemek şart değildir, kalpten niyet etmek yeterlidir. Kurbanlık hayvanı satın alırken, birine kestirirken veya kendisi keserken kurban ibadetine niyet etmekle şart yerine gelmiş olur.

Kurban keserken şu şekilde niyet etmek sünnettir: "بسم الله، الله أكبر! Ya Rabbi! Bu kurbanı bana rızık olarak verdin. Ben de onu Senin rızan için kurban ediyorum. Bu kurbanı benden kabul et!" Farklı bir ifadeyle de niyet edilebilir veya sadece "بسم الله، الله أكبر" demek de yeterlidir.

Cabir bin Abdullah (Allah ondan razı olsun) şöyle anlatır:

شَهِدْتُ معَ رسولِ اللَّهِ صلَّى اللَّهُ علَيهِ وسلَّمَ الأَضحى بالمصلَّى، فلمَّا قَضى خطبتَهُ نزلَ من منبرِهِ، وأُتِيَ بِكَبشٍ فذبحَهُ رسولُ اللَّهِ صلَّى اللَّهُ علَيهِ وسلَّمَ بيدِهِ، وقالَ: بسمِ اللَّهِ واللَّهُ أَكْبرُ، هذا عنِّي، وعمَّن لَم يضحِّ من أمَّتي

"Ben Allah Resulü (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun) ile birlikte bayram namazına katıldım. O, hutbesini bitirdikten sonra minberden indi. Bir koç getirildi ve Allah Resulü kendi eliyle onu keserek, 'بسم الله، الله أكبر, bu kurban benim ve ümmetimden kurban kesemeyenler adına' dedi." [2]

Her durumda niyet, ibadet edenin zihnini başka düşüncelerden arındırır, beden ve aklın bütünlüğünü sağlar ve ibadetin ihlasla yapılmasına vesile olur.

Bu bağlamda, kurban ibadetinde niyetin önemini gösteren şu örneklere değinmek gerekir:

Kasap, kurban kestiğini unutarak hayvanı keserse, bu durumda hayvanı satın alırken veya kurbanlık olarak belirlerken yapılan niyet geçerli olur. Fakir bir kimse, kurban kesme niyetiyle bir koyun satın alırsa, o kurbanı kesmesi vacip olur. Eğer satın aldığı hayvan çalınır veya kaybolursa, ona bir sorumluluk yüklenmez. Niyet ettiği kurbanı kesmez ve kurban kesme vakti geçerse, zengin gibi sadaka vermesi gerekir. Satın aldığı kurbanı başka biri izinsiz keserse, kurbanı geçerli olur. Çünkü sahibinin hayvanı başta kurban niyetiyle alması dikkate alınır [3]. Bir kişiyle yedi kişi birleşip sığır veya deve keserse, her birinin kurban niyetiyle katılması gerekir. Aralarından biri et veya başka bir amaçla katılırsa, hiçbirinin hissesi kurban olarak geçerli olmaz [4].

Diyanet İşleri Başkanlığı Şeriat ve Fetva Bölümü

[1] Buhari rivayet etmiştir.

[2] Ebu Davud, Tirmizi rivayet etmiştir.

[3] el-Mufassal fi'l-Fıkh el-Hanefi, 217.

[4] Fetava Hindiyye, 5/351.