KURBANLIK İÇİN HANGİ HAYVANLAR KESİLİR?

Kurbanlık olarak seçilecek hayvanın sağlıklı ve kusursuz olması gerekir.

Birincisi, bu durum kulun Yüce Yaratıcı'ya karşı en üst düzeyde edepli bir yaklaşım sergilediğini gösterir. Kurbanın eti de, kanı da Allah Teâlâ'ya lazım değildir; O'na sadece kulun takvası ulaşır. Bu nedenle, kul kurban için sağlıklı ve kusursuz bir hayvan arayarak takva yolunda çaba gösterir.

İkincisi, bu vesileyle yoksulların gönülleri hoş edilir. Onlara kusurlu ya da eksik bir hayvanın etini değil, en güzel hayvanın etini ikram etmek güzel bir davranış sayılır. Böylece kendilerini değerli hissederler.

Bu yüzden, kurbanın geçerli olması için kesilecek hayvanla ilgili dinimizde şu şartlar aranır:

• Kurbanlık olarak koyun, keçi, sığır veya deve kesilebilir. Hayvanın erkek ya da dişi olması fark etmez. Etinin bol ve lezzetli olması tercih edilir.

• Koyun ve keçi bir kişi adına kesilir. Bir kişi iki koyun keserse, ikisi de kurban olur ve iki kurban sevabı alır. Sığır ve deve ise bir kişiden yedi kişiye kadar ortaklaşa kesilebilir. Buna Câbir’in (ondan Allah razı olsun) "Allah Resulü ile birlikte Hudeybiye’de bir deveyi yedi kişi adına ve bir sığırı yedi kişi adına kestik"[1] sözü delildir. Burada yedi kişinin de niyeti kurban kesmek ya da etini sadaka olarak vermek olmalıdır.

• Kusursuz ve sağlam hayvanı kurban etmek. Gözü görmeyen, tek gözü olmayan, topal, aşırı zayıf, dişsiz, kulağı kesik, memesi kurumuş, kuyruğu veya kulağının üçte birinden fazlası kesilmiş hayvanı kurban etmek caiz değildir. Peygamberimiz (ona Allah’ın salât ve selamı olsun):

أربع لا تجوز في الأضاحي العوراء البين عَورُها والمريضة البين مرضها والعرجاء البين ظَلَعُها والكسيرة التي لا تُنْقِي

"Dört hayvan kurban olmaz: Körlüğü açıkça belli olan, hastalığı belirgin olan, topallığı açık olan ve iliği kalmamış (aşırı zayıf) hayvanlar" demiştir[2].

Boynuzu olmayan veya boynuzu kırık, kulağı yarık ya da delinmiş hayvanı kurban etmek caizdir. Ayrıca, hadım edilmiş hayvan da kurban edilebilir. Bu tür hayvanların eti bol ve lezzetli olur, bu bir kusur sayılmaz[3].

Satın alınan kurbanlık hayvan kusurlu çıkarsa, onu sağlıklı bir hayvanla değiştirmek gerekir. Kesim sırasında ya da kesim sebebiyle gözüne zarar gelirse veya kesime götürülürken ayağı kırılırsa, bu bir engel teşkil etmez.

• Belli bir yaşa ulaşmış hayvanı kurban etmek. Koyun ve keçi en az bir yaşında olmalıdır. Sığır iki yaşını, deve ise beş yaşını doldurmuş olmalıdır[4]. Bir yaşını doldurmamış fakat iri ve gösterişli koyun da kurban edilebilir. Ancak ihtiyatlı davranmak için bir yaşını doldurmuş koyun kesmek daha uygundur.

Peygamberimiz (ona Allah’ın salât ve selamı olsun):

لا تَذْبَحُوا إلَّا مُسِنَّةً، إلَّا أنْ يَعْسُرَ علَيْكُم، فَتَذْبَحُوا جَذَعَةً مِنَ الضَّأْنِ

"Musinne dışında hayvan kesmeyin. Zorlanırsanız, o zaman koyunun cezağasını kesin" demiştir[5][6].

Diyanet Şeriat ve Fetva Bölümü

• [1] Ebu Davud, Müslim, Tirmizi rivayet etmiştir.

• [2] Ebu Davud, Nesai, Tirmizi rivayet etmiştir.

• [3] Fetava Hindiyye, 5/344.

• [4] Raddü’l-Muhtar, 2/321.

• [5] Müslim, Ebu Davud, Nesai rivayet etmiştir.

• [6] "Musinne"; beş yaşında deve, iki yaşında sığır veya bir yaşında koyundur. "Cezağa" ise bir yaşını doldurmamış koyun anlamına gelir.