VakitlerMeditasyon (meditatio) Latince'de "derin ve uzun düşünmek", "tefekkür etmek" anlamına gelir. Meditasyon denince aklımıza genellikle lotus pozisyonunda oturan keşişler gelir. Ancak görüntüsüne bakmadan, kelime anlamı açısından ele alırsak, genel olarak tefekkür etmek, zikir yapmak İslam'da da vardır.
Allah Teâlâ Kur'an'da: "Şüphesiz göklerin ve yerin yaratılışında, gece ile gündüzün birbiri ardınca gelişinde akıl sahipleri için elbette ibretler vardır. Onlar ayakta dururken, otururken ve yanları üzerine yatarken Allah'ı anarlar ve göklerin ve yerin yaratılışı hakkında düşünürler (ve şöyle derler): 'Rabbimiz! Sen bunları boş yere yaratmadın. Sen yücesin! Bizi cehennem azabından koru!'" (Âl-i İmrân suresi, 190-191. ayetler). Sonraki ayette ise: "Bu misalleri insanlara (Allah'ın kudreti hakkında) düşünsünler diye veriyoruz!" buyurmuştur.
Bu ayetler, Kur'an ayetlerini derinlemesine anlayarak Allah'ı anmaya ve O'nun yüceliği üzerinde tefekkür etmeye davet eder.
Ancak günümüzde Hinduizm ve Budizmin temelini oluşturan meditasyon türü – İslam'a aykırıdır. Çünkü bu tür meditasyonda Hinduizm ve Budizmin ibadet şekilleri ve Allah'a ortak koşmak vardır. Bu nedenle şeriatımızda bu tür meditasyon kesin olarak yasaklanmıştır. Ayrıca burada başka bir topluma özenme de söz konusudur.
Peygamberimiz (ona Allah'ın salât ve selamı olsun): "Kim bir kavme benzerse, o da onlardandır" buyurmuştur.
İslam'da başka bir dine özenmek ve onlara benzemek caiz değildir.
Çoğu zaman insanlar meditasyona stres atmak, huzursuzluğu azaltmak, zihni toparlamak, kendine güven kazanmak gibi amaçlarla yönelirler. İslam, bu tür hedeflere Allah'ın rızasını gözeterek ulaşmak için şu amelleri tavsiye eder:
Tefekkür (düşünmek). Tefekkür, Yaratıcı'nın yüceliğini, kudretini, merhametini düşünmek ve tefekkür etmektir. Allah'ın yüceliği üzerinde düşünmek çok önemlidir. Çünkü günümüzde günlük hayatımız bizi sürekli dünyaya meşgul eder. Her insanın ruhunda bir boşluk vardır. Bu boşluğu Allah'ın yüceliğini düşünerek doldurmak gerekir. Allah'ın yüceliği üzerinde tefekkür etmek, dünyaya aşırı bağlanmaktan korur. Bu yüzden her farz namazdan sonra en az beş dakika sessizce oturup Allah'ın yüceliği ve bize verdiği nimetler hakkında düşünmeliyiz.
Şükretmek. Allah'a şükretmek, sadece kanaatkârlık ve şükür duygusu kazandırmaz, aynı zamanda Allah'a yakınlaştırır. Hepimiz belli ölçüde şükrederiz. Bazen engelli, fakir insanları görüp Allah'ın bize verdiklerine şükrederiz. Ancak Allah'a her zaman şükretmeliyiz. Ömer bin Abdülaziz (Allah ondan razı olsun): "Allah'ın nimetleri üzerinde düşünmek, ibadetin en faziletlisidir" demiştir.
İnzivaya çekilmek. Peygamberimiz (ona Allah'ın salât ve selamı olsun), vahiy gelmeden önce Hira mağarasına gidip toplumunda olup bitenleri düşünürdü. Peygamberlik geldikten sonra her Ramazan'ın son on gününde itikafa girerdi. Sahabelerini de itikafa teşvik ederdi. İnzivada sessizce oturmak faziletlidir. Çünkü sessizlikle insan kalbini dinleyebilir. Süfyan es-Sevrî: "Sessizce oturmak, ibadetin en başta gelenidir" demiştir.
Zikir yapmak. Zikir, Allah'ı yüceltici ve övücü sözleri tekrar etmektir. Genellikle bu zikirleri düşünmeden hızlıca söyleriz. Zikri tefekkürle yapmak, kalbi kötü düşüncelerden arındırır.
Kur'an okumak. Her zaman Kur'an okumak. Mesela bir zorlukla karşılaşırsanız abdest alıp Kur'an okuyun. Kur'an okumak da insanı manevi olarak güçlendirir ve kötü huy ve düşüncelerden arındırır.
Sonuç olarak, bir Müslüman ruhen yükselmek, iç huzura kavuşmak ve Allah'ın rızasına ulaşmak için yukarıda belirtilen, şeriatımızda caiz olan yolları tercih etmelidir. Dinimize aykırı olan başka dinlerin ibadet şekillerine özenmek ise caiz değildir.
Medet Kurmaşoğlu
İman Dergisi, No:10, 2023
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve editör tarafından gözden geçirilmiştir.