MÜSLÜMAN TAKVİMİ NE ZAMAN ORTAYA ÇIKTI?

İslam dininde kutsal günler, geceler ve aylar kamerî takvime göre belirlenir. Bu takvim, ayın evrelerine göre hesaplanır. Yeni ayın (hilâl) görülmesiyle yeni ay başlar. Kamerî ay 29 veya 30 gün sürer.

Müslüman takvimi, Peygamber Efendimizin (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun) Mekke'den Medine'ye hicret ettiği zamandan itibaren başlar. Bunun sebebi, Ömer bin Hattab'ın (Allah ondan razı olsun) Basra valisi Ebu Musa el-Eş'arî'ye (Allah ondan razı olsun) bir mektup yazmasıdır. Ebu Musa (Allah ondan razı olsun) Ömer'e (Allah ondan razı olsun) şöyle cevap verir: "Mektubunuzu aldım. Ancak ne zaman yazıldığına dair bir tarih yoktur," der.

Bunun üzerine ikinci halife Ömer bin Hattab (Allah ondan razı olsun), İslam takviminin hangi tarihten başlatılacağı konusunda diğer sahabelerle istişare eder. Farklı görüşlerden sonra, hepsi Peygamberimizin (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun) Mekke'den Medine'ye hicret ettiği yılı başlangıç olarak kabul etmeye karar verirler. Böylece bu tarihten itibaren hicrî takvim başlar.

Müslüman takvimi güneş yılına değil, ay yılına göre hesaplandığı için Gregoryen takvimden belirgin şekilde farklıdır. Bu nedenle bir yıl, diğerine göre 10 veya 11 gün daha kısa olur. Bu yüzden Müslüman bayramları Gregoryen takviminin farklı günlerine denk gelir.

Müslüman takvimi 12 aydan oluşur. Yaklaşık 354 veya 355 güne tekabül eder. Kur'an-ı Kerim'de bu konuda şöyle buyrulmuştur:

"Şüphesiz Allah katında ayların sayısı on ikidir. Allah'ın gökleri ve yeri yarattığı günden beri Allah'ın Kitabında (Levh-i Mahfuz'da) (böyle yazılmıştır)" , denir. (Tevbe Suresi, 36. ayet).

Kutsal hac aylarından sonra gelen Muharrem ayı, Hicrî takvime göre ilk aydır. Bu Muharrem ayı ile Müslüman takviminde yeni yıl başlar. Güneş takviminde yeni gün gece yarısından sonra başlarken, ay takvimine göre yeni gün güneş battıktan sonra başlar. Allah Teâlâ Kur'an'da şöyle buyurur:

"Allah geceyi dinlenme, gündüzü ve ayı ise hesap için yaratmıştır" , denir. (En'am Suresi, 96. ayet).

Hicrî takvim, dinimizde Ramazan ayının başlangıcı, oruç, kurban bayramı gibi dini günlerin tam olarak belirlenmesini sağlar. Müslüman takvimi tüm dünyada aynıdır ve Müslüman toplumu zamanını tek bir sisteme göre düzenler.

Medet KURMAŞULI

"İman" dergisi, No:12, 2024