VakitlerGünümüzde toplumda telefon veya internet aracılığıyla erkek ve kadının nikah kıymasıyla ilgili olaylar sıkça gündeme gelmektedir. Hayattaki en önemli ve unutulmaz anlardan biri olan nikah akdi yapılırken, gelin bir yerde, damat başka bir yerde, şahitler ise yine başka bir yerde bulunabiliyor. Böyle bir nikahın şeriata göre geçerliliği nedir?
Günümüzün önde gelen alimleri ve saygın fetva kurumları bu konuyu detaylıca incelemiş ve şer'i delillere dayanarak cevap vermişlerdir. Özellikle Irak Fetva ve Davet İşleri Alimler Konseyi, meşhur alim Vehbe Zuhayli, Mustafa Zerka gibi bazı alimler, aldatma ve şeriatı hafife alma tehlikesi olmadığı sürece online olarak nikah kıymanın caiz olduğunu belirtmişlerdir (Mecelletü'l-Fıkh el-İslami, 2/867-888).
Ayrıca İslam Fıkıh Akademisi Alimler Konseyi, Suudi Arabistan Daimi Fetva Komitesi, Pakistan "Darul Uloom" İslam Üniversitesi Alimler Konseyi ve alim Muhammed Yusuf Bennuri, şeyh Muhammed Taki Usmani gibi birçok günümüz alimi, gerekli şer'i şartlar bulunmadığı için online nikahın caiz olmadığına dair fetva vermişlerdir (İslam Fıkıh Akademisi Birinci Oturum Kararları, s.10; Fetava Darul Uloom, 3/558; Fetava Usmani, 2/204).
Ayrıca Hanefi mezhebi alimleri, eskiden beri icab (teklif) ve kabulün (kabul etme) birkaç şartı olduğunu, bunlardan birinin de aynı mecliste (yerde) bulunmak olduğunu belirtmişlerdir. Alauddin Kasani (Allah ona rahmet etsin) bu şart hakkında şöyle demiştir:
"Nikah akdinin yapılacağı yere dair şartlardan biri, iki nikah kıyıcı (damat ve gelin) aynı mecliste bulunmalıdır. İcab ve kabul aynı mecliste olmalıdır. Eğer meclis farklı olursa, nikah akdi gerçekleşmez" (Beda'iü's-Sanai', 2/232).
Alauddin Haskefi (Allah ona rahmet etsin) de bu konuda şöyle demiştir:
"İcab ve kabulün şartlarından bir diğeri de iki nikah kıyıcının aynı mecliste, aynı yerde bulunmasıdır" (Reddü'l-Muhtar, 4/76).
İbn Abidin de el-Bahrur-Raik adlı eserinden bir alıntı yaparak şöyle der:
"Meclisler farklı olduğunda nikah akdi gerçekleşmez. Nikah kıyıcılarından biri icabda (teklifte) bulunurken diğeri yerinden kalkıp giderse veya başka bir işle meşgul olursa, icab geçersiz olur... At üzerinde veya yürüyerek nikah kıyılırsa da geçerli olmaz. Ancak aynı gemide gidiliyorsa, o zaman geçerli olur. Çünkü gemi tek bir mekan hükmündedir" (Reddü'l-Muhtar, 4/76).
Şer'i nikah akdi yapılırken nikah kıyıcılar ve şahitler aynı mecliste bulunmalıdır. Bu şartlar, telefon, internet veya diğer modern iletişim araçlarıyla kıyılan nikahın geçersiz olduğuna dair fetvaların delil olarak daha güçlü olduğunu göstermektedir. Ayrıca günümüzde nikahın çeşitli aldatıcı amaçlarla kullanılmasının önüne geçilemeyeceği de bir gerçektir.
Hasan Amankul,
"Minare" gazetesi, Sayı 3, 2020
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve editör tarafından gözden geçirilmiştir.