Sahurla ilgili sorular

Soru: Sahur yapmak farz mıdır? Cevap: Sahur yapmak, oruç tutmaya niyet eden kişinin sabah olmadan önce yemek yemesi veya en azından su içmesi anlamına gelir. Hükmü ise müstehaptır (yapılırsa sevap, yapılmazsa günah olmayan bir ameldir) [1]. Bu konuda ihtilaf yoktur. Enes bin Malik (Allah ondan razı olsun) tarafından rivayet edilen hadiste Peygamberimiz (Allah'ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) şöyle buyurmuştur:

تَسَحَّرُوا فَإِنَّ فِي السَّحُورِ بَرَكَةً

"Sahur yapınız, çünkü sahurda bereket vardır" [2].

Bir başka hadiste ise:

فَصْلُ ما بيْنَ صِيَامِنَا وَصِيَامِ أَهْلِ الكِتَابِ، أَكْلَةُ السَّحَرِ

"Bizim orucumuz ile kitap ehlinin orucu arasındaki fark sahur yemeğidir" [3], buyurmuştur.

Bir diğer hadiste:

لسُّحُورُ أَكْلَةٌ بَرَكَةٌ فَلا تَدَعُوهُ وَلَوْ أَنْ يَجْرَعَ أَحَدُكُمْ جَرْعَةً مِنْ مَاءٍ فَإِنَّ اللَّهَ وَمَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الْمُتَسَحِّرِينَ

"Sahur yemeği berekettir. Bir yudum su bile olsa, onu terk etmeyin. Çünkü sahur yapanlara Allah rahmet eder, melekler onlar için bağışlanma diler" [4], buyurmuştur.

Bu konuda İmam Nevevi şöyle demiştir: "Hadiste bereket olduğu belirtilmiştir; çünkü sahurda yemek yiyen kişi güç kazanır, oruca daha istekli ve aktif olur. Ayrıca sahur vakti dua ve zikir zamanıdır. Allah'ın rahmetinin indiği, dua ve istiğfarın kabul olduğu bir vakittir. O saatte kalkıp abdest almak, namaz kılmak ve sabahı beklemek de ayrı bir fazilettir" [5].

Sahur vakti, gecenin son altıda biri ile sabah namazı vakti girene kadar devam eder [6]. Sabah namazı vakti girince sahur bırakılmalıdır.

Soru: Sahurun ne gibi faydaları vardır? Cevap: Sahurun kendine has bereketi ve faziletleri vardır:

1) Sahura kalkan kişiye Allah ve melekleri salât eder. Peygamberimiz (Allah'ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) şöyle buyurmuştur:

إِنَّ اللهَ و مَلائِكَتَهُ يُصَلُّونَ على المُتَسَحِّرِينَ

"Şüphesiz Allah ve melekleri sahur yapanlara salât eder" [7], buyurmuştur.

2) Peygamberimizin (Allah'ın selâmı ve bereketi onun üzerine olsun) sünneti yerine getirilmiş olur;

3) İbadete güç ve kuvvet verir. Peygamberimiz (Allah'ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) şöyle buyurmuştur:

استعينوا بطعامِ السَّحرِ على صيامِ النَّهارِ

"Gündüz orucunuza sahur yemeğiyle yardımcı olun" [8], buyurmuştur.

4) Zindeliği artırır (aktiflik, enerji vb.);

5) Açlıktan kaynaklanan kötü huylardan korur;

6) Sahur, duanın en makbul olduğu vakte denk gelir;

7) Sahurda niyeti düzeltip ihlası artırma fırsatı doğar;

8) Sahura kalkan kişi sabah namazını kaçırmaz.

Bu gibi faydalardan mahrum kalmamak için sahura kalkmak güzeldir. Ancak sahura kalkamadan oruca başlayan kişinin orucu geçerlidir.

Soru: Sahuru erken yiyip bırakmak caiz midir? Cevap: Oruç tutan kişinin sahuru sabah namazı vaktine yakın yapması ve iftarı aceleyle açması sünnettir [9]. Zeyd bin Sabit'ten rivayet edilen hadiste şöyle denir: "Peygamberimizle (Allah'ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) birlikte sahur yaptıktan sonra namaza kalkardık" [10].

Bir başka hadiste: "İnsanlar iftarı acele ettikçe hayır üzeredirler" [11], buyrulmuştur.

Bu nedenle sahuru sabah namazı vaktine yakın yapmak ve iftarı güneş battıktan hemen sonra açmak uygundur.

Soru: Sahur güneş doğana kadar mı yapılmalı? Cevap: Oruç tutan kişi sahuru sabah namazı vakti girene kadar yapmalıdır [12]. Allah Teâlâ Kur'an-ı Kerim'de şöyle buyurur:

وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ

"Ve tan yerinde, siyah iplikten beyaz iplik (karanlıktan aydınlık) ayırt edilinceye kadar yiyin, için; sonra orucu geceye (güneş batana) kadar tamamlayın" [13].

Peygamberimiz (Allah'ın salât ve selâmı onun üzerine olsun) şöyle buyurmuştur: "İbn Ümmü Mektum ezan okuyana kadar yiyin, için. O, sabah olmadan ezan okumaz".

Bu nedenle sahur güneş doğana kadar değil, sabah namazı vakti girene kadar yapılmalıdır.

Soru: Sabah namazı ezanı okunurken yemenin ve içmenin hükmü nedir? Cevap: Oruç başlama ve bitiş vakti olarak sabahın doğuşuyla oruç başlar ve güneş batana kadar devam eder. Bu vakitte yeme, içme ve orucu bozan şeylerden uzak durmak gerekir. Allah Teâlâ Kur'an'da şöyle buyurur:

وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّىٰ يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ

"... Ve tan yerinde, siyah iplikten beyaz iplik (karanlıktan aydınlık) ayırt edilinceye kadar yiyin, için..." [14], diyerek başlangıç vaktini açıkça belirtmiştir. Ömer (Allah ondan razı olsun) tarafından rivayet edilen hadiste:

إِذَا أَقْبَلَ اللَّيْلُ مِنْ هَا هُنَا ، وَأَدْبَرَ النَّهَارُ مِنْ هَا هُنَا ، وَغَرَبَتِ الشَّمْسُ فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ

"Gece şu taraftan geldiğinde, gündüz şu taraftan çekildiğinde ve güneş battığında oruçlu iftar eder" [15] buyrulmuştur.

Ezân ise sabah namazı vaktinin girdiğini gösterir. Bu nedenle yeme-içmeyi vaktin girmesiyle bırakmak gerekir.

Soru: Sahurdan sonra hangi dua yapılır?

Cevap: Oruç tutmaya niyet ederken şu dua yapılır:

نَوَيْتُ أنْ أصُومَ صَوْمَ شَهْرٍ رَمَضَانَ مِنَ الْفَجْرِ إِلَى الْمَغْرِبِ خَالِصًا لِلَّهِ تَعَالَى

Okunuşu: "Neveytu en asûme savme şehri Ramadâne minel fecri ilel mağribi hâlisan lillâhi teâlâ".

Anlamı: "Sabah vaktinden akşama kadar Allah'ın rızası için Ramazan orucunu tutmaya niyet ettim".

"Ramazan orucuna dair fetvalar" kitabından

[1] İbn Abidin, "Raddü'l-Muhtâr", 6/341.

[2] Müslim, No:1095.

[3] Müslim, No:1096.

[4] Ahmed, No:11396.

[5] "Şerhu'n-Nevevi alâ Müslim", 7/206.

[6] İbn Abidin, "Raddü'l-Muhtâr", 6/341.

[7] Ahmed, No:11086.

[8] İbn Mâce, No:333.

[9] As'ad Muhammed Said es-Sakurci, "es-Savm", 23.

[10] "Sünenü't-Tirmizi", 2/104.

[11] "Sünenü't-Tirmizi", 2/103.

[12] As'ad Muhammed Said es-Sakurci, "es-Savm", 25.

[13] "Bakara" suresi, 187. ayet.

[14] "Bakara" suresi, 187. ayet.

[15] Buhari, No:1954.