Vakitlerİslam’da herkes emeğinin karşılığını alma hakkına sahiptir. Bir yazar yazdığı kitabın, bir mucit geliştirdiği buluşun sahibi olmalıdır. Bunlar onların malı sayılır. Bu nedenle, kimsenin izinsiz olarak bunları kopyalaması, basması veya satması caiz değildir.
Müslüman kişi başkasının malına emanet gözüyle bakar. Çünkü İslam’da başkasının sözünü, emeğini veya eserini kendine mal etmek ve kullanmak yasaktır. Bu, emanete ihanet etmek, gerçek sahiplerinin hakkına zulmetmek ve zarar vermek anlamına gelir. Şeriata göre, böyle yapan kişi cezalandırılır ve elde ettiği kazanç haram sayılır.
Allah Teâlâ: «Birbirinizin malını haksız yollarla yemeyin» buyurur (Bakara suresi, 188. ayet). Bir başka ayette ise: «Ey iman edenler! Allah’a ve peygambere ihanet etmeyin. Eğer böyle yaparsanız, aranızdaki emanetlere de bile bile ihanet etmiş olursunuz» denmiştir (Enfal suresi, 27. ayet).
Peygamberimiz (ona Allah’ın salât ve selamı olsun): «Hiç kimse, kendi emeğiyle kazandığından daha hayırlı (helal, temiz, şüpheden uzak) bir rızık yememiştir. Allah’ın peygamberi Davud da kendi el emeğinin karşılığını yemiştir» buyurmuştur (Buhari). Bir başka hadiste ise: «Münafığın üç alameti vardır: Konuşursa yalan söyler, söz verirse sözünden döner, kendisine emanet verilirse ihanet eder» denmiştir (Buhari, Müslim).
Abdulfettah Ebu Gudde, "Kıymetü’z-Zeman İnde’l-Ulema" adlı eserinde şöyle der: "İlmi cümle ve sözlerde, bunların sahibine veya nakledene atıf yapmak emanettir." Âlimlerin bildirdiğine göre, eski yöneticiler, özellikle Halife Memun, kitap yazan âlimlere ve tercümanlara emekleri karşılığında kitabın ağırlığınca altın verirdi. Bu ücret, kitaba harcanan kâğıt ve mürekkep ile kitabın değerinden çok daha fazlaydı ("Asrü’l-Me’mun", 1/377).
1988 yılının 10-15 Aralık tarihlerinde (Hicri 1409 yılı, Cemaziyelevvel ayının 1-6. günleri) Kuveyt’te düzenlenen İslam Fıkıh Akademisi’nin beşinci oturumunda "Gayri maddi haklar" hakkında alınan kararda şöyle denmiştir: "Üyeler ve uzmanların gayri maddi haklar konusundaki araştırmaları ve görüşleri incelendikten sonra şu karar alınmıştır: Üçüncü madde: Eser, buluş ve icat hakları hukuken korunur. Sahipleri bunları diledikleri gibi kullanabilir. Bunlara müdahale caiz değildir. Allah en iyi bilendir." – denmiştir. Kazakistan Cumhuriyeti’nin "Telif Hakkı ve Bağlantılı Haklar Hakkında" kanununda belirtildiği gibi, telif ve bağlantılı hakların ihlali halinde ülke yasalarına göre medeni, ceza ve idari sorumluluk uygulanır. Müslüman toplumu da bu kanuna uymakla yükümlüdür.
Hasan AMANKUL
"Minare" gazetesi, No:1, 2021
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve editör tarafından gözden geçirilmiştir.