Tebârek yapmak caiz midir?

Tebârek bereket dilemek anlamına gelir. Er-Rağib el-Esfehani şöyle der: "Bereket, bir şeyde ilahi iyiliğin kalıcı olmasını ifade eder." İbn Manzur ise, "Bereket; artmak, çoğalmak anlamındadır. Tebârek ise bir kimseye veya bir şeye bereket dilemek, dua etmektir" [1] demiştir.

Hiçbir şey kendiliğinden bereketli olmaz. Bereketi veren yalnızca Allah’tır. Allah Teâlâ, bazı zamanları ve bazı mekânları bereketli kıldığı gibi, dilediği kullarına da bereket ihsan eder.

Peygamberimizin (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun) saçına, kullandığı kaplara, elbiselerine dokunmak, onları öpmek veya sürmek suretiyle tebârek yapmak caizdir [2]. Bunu sahabeler, Peygamberimizin (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun) huzurunda yapmışlardır ve hiçbirine bu yüzden bir uyarı yapılmamıştır. Çünkü Peygamberimizin (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun) bedeni, giydiği elbisesi, kullandığı kap-kacak bereketli kabul edilmiştir. Bu konuda âlimler arasında bir ihtilaf yoktur [3].

Ümmü Atiyye’den rivayet edilen bir hadiste Allah Resulü (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun), kızını yıkayan kadınlara "izarını" (örtü, giysi) vererek şöyle buyurmuştur:

أَشْعِرْنَهَا إيَّاهُ

"Bunu ona giydirin" [4] demiştir. Burada örtünün giydirilmesinin asıl amacı tebârek etmektir [5].

Esma bint Ebû Bekir’den rivayet edilen bir hadiste:

هَذِهِ جُبَّةُ رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، كَانَتْ عِنْدَ عَائِشَةَ حَتَّى قُبِضَتْ، فَلَمَّا قُبِضَتْ قَبَضْتُهَا، وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَلْبَسُهَا، فَنَحْنُ نَغْسِلُهَا لِلْمَرْضَى يُسْتَشْفَى بِهَا

"Bu Allah Resulü’nün (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun) cübbesidir. O vefat edene kadar Âişe’nin yanında kaldı. O vefat edince cübbe bana geçti. Peygamberimiz (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun) bu cübbeyi giyerdi. Biz de onu yıkayıp suyunu hastalara şifa olması için kullanırdık" [6] denilmiştir.

Bu, Peygamberimize (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun) ait eşyalarla tebârek etme meselesidir. Salih kullara gelince, yukarıdaki deliller salih insanların da elbiseleriyle, kullandıkları kaplarla ve benzeri eşyalarla tebârek yapılabileceğini kapsamaktadır. Bunu İmam Nevevi, İbn Hacer ve diğer muhaddis âlimler de onaylamıştır [7].

İmam Nevevi, Peygamberimizin (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun) cübbesiyle şifa dileme hadisinin ardından şöyle der: "Bu hadis, salih insanların elbiseleriyle ve benzeri şeylerle tebârek etmenin müstehab olduğuna delildir" [8].

Sonuç olarak, Peygamberimizin (ona Allah’ın salât ve selâmı olsun) ve salih kimselerin elbiseleriyle, kullandıkları kaplarla ve benzeri eşyalarla tebârek yapmak caizdir.

İslamkul İmankululu,

Kazakistan Müftülüğü Şeriat ve Fetva Dairesi

Şimkent şehri sorumlu uzmanı

• [1] Şerhu’n-Nevevi alâ Sahih-i Müslim, 15/82. Fethu’l-Bari, 3/144.

• [2] Ali Cuma, Feteva’n-Nisa, 120-128.

• [3] https://aliftaa.jo/Question2.aspx?QuestionId=2264#.YXe7_BpByUk

• [4] Buhari, No:1254.

• [5] Es-Siracu’l-Vehhac fi Keşfi Metalibi Müslim bin el-Haccac, 2/251.

• [6] Müslim, No:2069.

• [7] Şerhu’n-Nevevi alâ Sahih-i Müslim, 14/44, 124, 194. Fethu’l-Bari, 10/198.

• [8] Şerhu’n-Nevevi alâ Sahih-i Müslim, 14/44.