TECVİD ÖĞRETİP ÜCRET ALMAK CAİZ MİDİR?

Allah Teâlâ: "Kur'an'ı tertil üzere oku" diye buyurmuştur (Müzzemmil suresi, 4. ayet). Kur'an'ı tertil üzere okumak, harfleri doğru çıkararak, ayetleri ayırarak ve tecvid kurallarına uygun şekilde okumak anlamına gelir.

Cebrâil (aleyhisselam), Peygamber Efendimize Kur'an'ı tertil üzere okumayı öğretti. Peygamberimiz (ﷺ) de bunu sahabelerine aynı şekilde aktardı. Bu gelenek günümüze kadar devam etmiştir.

Kâriler, Kur'an okuma kurallarını sistemleştirip kitaplar yazdılar. Bu kurallar bütününe tecvid denir. "Tecvid" kelimesi bir şeyi güzel ve doğru yapmak anlamına gelir. Her Müslümanın Kur'an'ı tecvid kurallarına uyarak okuması ve bunu tecvid ilmini bilen kârilardan öğrenmesi farzdır.

Peygamberimiz (ﷺ): "Sizin en hayırlınız Kur'an'ı öğrenen ve öğreteninizdir" buyurmuştur (Buhari, Ebu Davud, Tirmizi). Âlimler de Kur'an öğreten ve öğrenen kişiyi Allah'ın ve Resulünün halifesi olarak nitelemişlerdir.

İslam'ın ilk üç asrında Kur'an öğretimi için ücret almak söz konusu değildi. Hanefi mezhebi âlimleri, Peygamberimizin (ﷺ) şu hadisine dayanmışlardır: "Kur'an okuyun, fakat onu geçim vasıtası yapmayın" (Ahmed). O dönemde Müslümanlar büyük bir ihlâsa sahipti. Kur'an öğretmeyi ibadet ve Müslümanlık görevi olarak görüyorlardı.

Başka bir hadiste Ubâde b. Sâmit (radıyallahu anh) şöyle anlatır: "Suffa ehline Kur'an öğrettim. Onlardan biri bana sadaka verdi. Ben de ona: 'Bu bir mal değildir, ama Allah yolunda kullanırım' dedim. Bu durumu Allah Resulüne (ﷺ) sorduğumda, şöyle buyurdu: 'Eğer Allah'ın sana ateşten bir tasma takmasını istiyorsan, al' (Ebu Davud, İbn Mâce).

Ezan okumak, imamlık yapmak ve Kur'an öğretmek gibi ibadetler için ücret almak caiz değildir. Ancak günümüzde bunun caiz olduğuna dair fetva verilmiştir (Fethu Bab'il-Gınâye, 3/56). Çünkü zamanla ücretsiz Kur'an öğretenlerin sayısı azalmıştır. Bu da dinî ilmin zayıflamasına yol açabilirdi. Bu nedenle, sonraki âlimlerin fetvasıyla Kur'an ve zaruri ilimleri öğreten hocalara devlet tarafından ücret verilmesi uygun görülmüş, ücretle Kur'an öğretmek caiz kabul edilmiştir. Buna "Zamanın değişmesiyle hükümler de değişir" fıkıh kaidesi delil olarak gösterilmiştir.

Hasan Amankul,

"Minare" gazetesi, No:11, 2020