TENDERE KATILMAK CAİZ Mİ?

Tender (bay'ul-müzayede), hizmet sunmak, iş yapmak veya mal teslim etmek isteyen adayların yarışma usulüyle seçilmesidir. İhale sahibi belirli şartlar koyar, katılımcılar ise bu şartlara uygun teklifler sunar. Tenderlere hem tüzel hem de gerçek kişiler katılabilir.

Tenderin caiz olduğuna şu hadisin içeriği delildir: "Ensardan bir sahabi Peygamberimizin (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun) yanına gelerek maddi veya gıda yardımı ister. Allah Resûlü (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun) ona: 'Evinde bir şey var mı?' diye sorar. O da: 'Evet, bir sergimiz var. Bazen üstümüze örtüyoruz, bazen altımıza seriyoruz. Bir de su içtiğimiz kabımız var,' der. Allah Resûlü (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun): 'İkisini de bana getir,' der. Sahabi evindeki eşyaları getirir. Allah Resûlü (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun) bunları alıp açık artırmaya çıkarır, yani: 'Bu eşyayı kim alır?' diye insanlara seslenir. Bir adam gelip: 'Bir dirheme verirseniz alırım,' der. Allah Resûlü (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun): 'Bir dirhemden fazla (iki-üç dirhem) veren var mı?' diye sorar. Bir başkası gelip: 'Ben iki dirheme alırım,' der. Allah Resûlü (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun) eşyayı ona iki dirheme satar. Sonra iki dirhemi alıp Ensar sahabisinin eline verir ve: 'Bir dirheme evine yiyecek al. Diğer dirheme bir balta al ve onunla odun kesip geçimini sağla,' diye tavsiye eder. Sahabi on beş gün ortadan kaybolur. Bu sürede odun kesip para kazanır. Birkaç gün sonra gelip Allah Resûlü'ne (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun) on beş dirhem getirir. Allah Resûlü (ona Allah'ın salât ve selâmı olsun): 'Bu paranın yarısıyla ailene yiyecek alıp yiyin, yarısıyla da giysi alıp giyin,' der. Sonra da şöyle buyurur: 'Bu yaptığın, birinden isteyip yüzünün kızarmasından çok daha hayırlıdır. Dilencilik ancak çok fakir, borca batmış ve ölüm tehlikesiyle karşı karşıya olanlara caizdir.'" (İbn Mâce).

Ancak tender belirli şartlar çerçevesinde yapılmalıdır.

• Ticaret konusu mal helal ve şeriatta kullanılması caiz olan bir şey olmalıdır.

• Mülkiyet ilişkisi şeriatta caiz olan yollarla gerçekleşmelidir. Kumar veya faizli işlemle ticaret yapmak doğru değildir.

• Yarışma adil ve şeffaf şekilde yapılmalıdır. Katılımcıları kısıtlamak, rüşvet almak, aldatmak gibi şeriata aykırı davranışlar yasaktır.

• Tenderin amacı başkalarına zarar vermek değil, helal ticaret yapmak olmalıdır.

Hazırlayan: Hasan AMANKUL

“Munara” gazetesi, No:10, 2021