UÇAKTA İFTAR VAKTİ NASIL BELİRLENİR?

Oruç tutan kişinin iftar vakti, akşam namazı vakti yani güneşin batmasıyla ilgilidir.

وَكُلُوا وَاشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ ثُمَّ أَتِمُّوا الصِّيَامَ إِلَى اللَّيْلِ
"Ve tan yerinde, siyah iplikten beyaz iplik (karanlıktan aydınlık) ayırt edilinceye kadar yiyin, için; sonra orucu geceye (güneş batana) kadar tamamlayın" [1] buyrulmuştur.

İbn Ebu Evfa'dan (Allah ondan razı olsun) rivayet edilen hadiste Peygamberimiz (ona Allah'ın salât ve selamı olsun) şöyle buyurmuştur:

إِذَا رَأَيْتُمُ اللَّيْلَ قَدْ أَقْبَلَ مِنْ هَا هُنَا وَأَشَارَ بِيَدِهِ نَحْوَ الْمَشْرِقِ- فَقَدْ أَفْطَرَ الصَّائِمُ
"Bir gün güneşin battığını göremediğimizde Allah Resulü (ona Allah'ın salât ve selamı olsun) şöyle buyurdu: 'Gecenin bu taraftan gelmeye başladığını gördüğünüzde, oruçlu iftar edebilir' ve eliyle doğu tarafını işaret etti" [2] denilmiştir.

Bu, Peygamberimizin (ona Allah'ın salât ve selamı olsun) güneş bulut nedeniyle görünmediğinde iftar vaktinin nasıl tespit edileceğine dair söylediği şeklinde anlaşılmıştır [3].

Bu delillere dayanarak, âlimler hem mukim hem de yolcunun bulunduğu yerde güneşin batmasıyla ve bulutlu havada çevrenin kararmasıyla iftar edebileceğini belirtmişlerdir [4].

Günümüzde yaygın olarak kullanılan namaz vakitleri ve Ramazan oruç takvimlerinde belirtilen güneşin batış vakti, sadece düz arazide bulunanlar içindir. Çünkü dünyanın doğu ve batı bölgelerinde gece ve gündüzün değişim vakitleri farklı olduğu gibi, yerden yükseldikçe de güneşin batış zamanı değişir. Âlimler bu konuda, İskenderiye'deki tarihi bir kuleye göre hüküm vermişlerdir. Yani, günümüzde yaklaşık 50 katlı bir binanın veya bir dağın tepesinde bulunan bir kişi, aşağıdaki düz arazinin iftar vaktine göre orucunu açmamalıdır. Böyle durumlarda oruç tutan kişi öncelikle güneşin batışını tespit etmeli ve iftar vaktini buna göre belirlemelidir [5].

Bu nedenle, yüksekte uçan bir uçakta bulunan yolcular, güneş tamamen battıktan sonra iftarlarını açmalıdırlar. Eğer güneşin batışını görmek mümkün değilse, gecenin karanlığı belirginleşmeye başladığında iftar etmek uygundur.

"Ramazan Orucu ile İlgili Fetvalar" kitabından

• [1] "Bakara" suresi, 187. ayet.

• [2] Buhari No:1941; No:1956.

• [3] İbn Hacer el-Askalani. "Fethu'l-Bari, Kitabu's-Siyam", No:1941; No:1956.

• [4] İbn Abidin. "Reddü'l-Muhtar", 4/461.

• [5] İbn Abidin. "Reddü'l-Muhtar", 4/461.