Vakitlerİslam dininde, ergenlik çağına ulaşmış, aklı yerinde olan, borcu ve temel ihtiyaçlarından fazla olarak artan malı (para, altın, gümüş, ticaret malları ve otlakta beslenen büyükbaş-küçükbaş hayvanları) nisap miktarına ulaşan ve bu nisap miktarına bir yıl boyunca sahip olan Müslümanın malından zekat vermesi farzdır (Fethu Bab'il-Gına, cilt 2, s. 5-7).
Aşağıdaki şartlar gerçekleştiğinde zekat vermek farz olur.
Birincisi, malın nisap miktarına ulaşması gerekir. Nisap, zekatı farz kılan belirli bir zenginlik ölçüsüdür. Türkiye Diyanet İşleri Başkanlığı'nın fetvasına göre, nisap miktarı 85 gram altının değeriyle hesaplanır. Bu değer, Merkez Bankası'nın belirlediği 585 ayar altının fiyatına göre tespit edilir. Günümüzde bu miktar yaklaşık 1 milyon 285 bin TL civarındadır.
Nisap miktarına ulaşan kişi zengin sayılır. Kişinin günlük yiyeceği, giyeceği, oturduğu evi, bindiği aracı, sağım ineği, okuduğu kitapları, kullandığı mutfak eşyası ve ev aletleri temel ihtiyaç olarak kabul edilir.
İkincisi, nisap miktarına ulaşan mal bir yıl boyunca, yani zekat verecek kişinin mülkiyetinde olmalıdır. Buradaki süre, Hicri takvime göre hesaplanır. Örneğin, geçen Ramazan'dan bu Ramazan'a kadar geçen süre bir yıl sayılır. Bir yıl dolmadan elde edilen maldan zekat vermek zorunlu değildir.
Üçüncüsü, nisap miktarına ulaşan ve bir yıl dolan mal-mülk, sahibinin elinde ve tasarruf edebileceği durumda olmalıdır. Kaybolan veya başkasından alamadığı maldan zekat verilmez.
Başkasından alınan borç ve emanet maldan zekat verilmez. Başkasına verilen borç ise kişinin kendi malı sayılır. Güvenilir birine borç verip istediği zaman geri alabilecek durumda ise, o borçtan da zekat verilir.
Dördüncüsü, zekat verilecek malda sahibinin ticaret niyeti olması gerekir. Yani satmayı ve maddi kazanç elde etmeyi amaçlayan kişi, o maldan zekat verir. Satma niyeti yoksa, malın değeri ne kadar yüksek olursa olsun, ondan zekat verilmez. Örneğin, kiraya verilen ev veya üretim yapan fabrika ile oradaki pahalı ekipman ve araçlardan zekat verilmez. Sadece elde edilen kira geliri ve kazançtan zekat verilir.
Hazırlayan: Hasan Amankul
Bu içerik yapay zekâ desteğiyle hazırlanmış ve editör tarafından gözden geçirilmiştir.