Affirmatsiya qilish to'g'rimi?

Affirmatsiya lotin tilidan "tasdiqlash, mustahkamlash" degan ma'noni anglatadi. Ya'ni, psixologik nuqtai nazardan: "Men baxtliman, men boyman, ruhiyatim sog', (bo'lmasa ham) men katta uy egasiman" kabi gaplarni har kuni bir necha bor takrorlash orqali o'zini ishontirish, ongida shu fikrni amalga oshgandek mustahkamlash tushuniladi.

Affirmatsiyani targ'ib qilayotgan va o'zini psixolog deb hisoblaydiganlarning gaplariga qarasak: "Affirmatsiya ishlashi uchun unga to'liq 100% ishonish kerak. Har bir orzu-maqsading amalga oshgandek qat'iy ishonch bilan aytilishi shart. Faqat to'liq ishonib, ko'p takrorlash natijasida u ishlaydi[1]" - deb o'rgatishadi. Shuningdek, "Dinda yaxshilik tilash bor, barcha yaxshiliklarni faqat Alloh beradi, deb ishonamiz" deya shariat bilan bog'lashga harakat qilishadi.

Affirmatsiyaga 100% ishonib, ko'p takrorlash orqali tilak amalga oshadi, to'g'ri qilinmasa ishlamaydi, tilak affirmatsiya bilan amalga oshdi deyish shariat asoslariga to'g'ri kelmaydi. Chunki Allohning irodasisiz hech narsa amalga oshmaydi. Albatta, sababga amal qilmaslik ahmoqlik, lekin o'sha sababning o'zi biror narsani qiladi deb ishonish kufr hisoblanadi. Shuning uchun har bir ishimizda avvalo Allohga suyanishimiz kerak. Qur'onda Alloh Taolo:

فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ

"Qandaydir bir ishga qat'iy bel bog'lasang, Allohga suyan! (tavakkal qil!). Alloh, albatta, O'ziga suyanadiganlarni yaxshi ko'radi" [2].

Boshqa bir oyatda:

إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ

"Faqat Senga ibodat qilamiz va faqat Sendan yordam so'raymiz" [3] - deb, faqat Undan so'rashga chaqirilganmiz.

Anas ibn Molik (r.a.) rivoyat qilgan hadislarda, Payg'ambarimiz (Allohning unga salom va salovotlari bo'lsin):

لِيَسْأَلْ أَحَدُكُمْ رَبَّهُ حَاجَتَه حَتَّى يَسْأَلَهُ شِسْعَ نَعْلِهِ إِذَا انْقَطَعَ

"Sizlardan biringiz ehtiyojini Robbisidan so'rasin, hatto, oyoq kiyimining bog'i uzilib qolsa ham, uni Undan so'rasin" [4] deb, bozorda to'lib turgan bog'ning o'zini ham Allohdan so'rashga chaqirgan. Unday bo'lsa, nega shariatimizda asosi yo'q, yaqinda paydo bo'lgan tushunchalarni qo'llashimiz kerak?!

Qudsi hadislarda Alloh Taolo:

من ذا الَّذي يسألُني فأعطيَهُ...

"Kim Mendan so'rasa, unga beraman..." [5] - degan.

Demak, nima so'rasak ham, qanday ehtiyoj bo'lsa ham, faqat Allohdan so'rab, Undan umid qilaylik. Alloh hammamizning duolarimizni ijobat qilsin! Omin.

Jenis Abibulloh o'g'li,

Qizilorda viloyati bo'yicha fatvo uchun mas'ul mutaxassis

• [1] "Ishlaydi" degan so'zni psixologlar majburiy amalga oshadi degan ma'noda ishlatadi.

• [2] "Oli Imron" surasi, 159-oyat.

• [3] "Fotiha" surasi, 5-oyat.

• [4] Tabaroniy, 5/373.

• [5] Buxoriy №1145, Muslim №758.