Asr namozidan keyin oshir o‘qish bid’atmi?

Namozlardan keyin, jiddiy bir uzr bo‘lmagan holatlarda, joyidan darhol turmay, biroz vaqt zikr va tasbeh qilish sunnatdir. Hazrati Payg‘ambar (s.a.v.) namozlardan so‘ng buni qilishni tavsiya qilgan, bir kishi namoz o‘qigan joyidan turmaguncha farishtalar unga duo qilishda davom etishini xabar bergan. (Buxoriy, Salât, 87 [477]; Muslim, Masojid, 272 [649]) Boshqa tomondan, Hazrati Payg‘ambar (s.a.v.) bomdod namozidan so‘ng Hashr surasining oxirgi uch oyatini, kechalari esa Baqara surasining oxirgi ikki oyatini o‘qishni tavsiya qilgan. (Buxoriy, Fazoyilul-Qur’on, 10 [5009]; Termiziy, Fazoyilul-Qur’on, 22 [2922]) Bomdod namozidan tashqari, Hazrati Payg‘ambar (s.a.v.) namozlardan keyin o‘qishni tavsiya qilgan maxsus bir oshir yoki sura yo‘q. Shunga qaramay, Qur’oni Karimda, “Namozni ado etib bo‘lgach, tik turgan holingizda, o‘tirganingizda va yonboshlab yotganingizda ham (doimo) Allohni zikr qiling.” (an-Niso, 4/103) deb buyurilgani, bu borada bir kenglik borligini va zikr hamda tasbeh faqat namoz bilan cheklanmasligini bildiradi. Namozdan tashqari tilovat, zikr va tasbehni aslida har kim o‘zi mustaqil bajarishi lozim. Hazrati Payg‘ambar (s.a.v.) davridagi amaliyot ham shunday bo‘lgan. Biroq keyinchalik ba’zi mamlakatlarda tasbeh muazzin boshchiligida jamoaviy tarzda bajarilishi va ‘oshir’ o‘qilishi keng tarqalgan va bugungi kungacha shu tarzda davom etib kelmoqda.

Shunga ko‘ra, asr namozidan keyin oshir o‘qish haqida hech qanday rivoyat bo‘lmasa-da, yuqoridagi oyat va hadislar asosida, diniy jihatdan vojib deb hisoblamaslik sharti bilan Qur’on o‘qishda hech qanday to‘sqinlik yo‘qligi aytilishi mumkin.

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu