Namoz vaqtlariБанда Аллоҳ таолога илтижо қилиб, дуо қилгандан кейин «омин» деб, дуосининг қабул бўлишини сўрайди. Бу амал ўз манбасини Мусо (у зотга Аллоҳнинг саломи бўлсин) пайғамбар замонидан олади.
Аллоҳнинг элчиси (у зотга Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин): «Менга намозда ва дуода «омин» (деп айтиш) насиб этди, бу мендан олдин Мусодан бошқа ҳеч кимга насиб этмаган, Мусо дуо қилганда, Ҳорун «омин» деб турар эди. Шунинг учун дуони омин билан якунланглар. Чунки Аллоҳ сизлардан буни қабул қилади», – деб васият қилган (Ибн Хузайма).
Пайғамбаримиз (у зотга Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин): «Имом «омин» деганда, сизлар ҳам «омин» деб айтинглар. Чунки кимнинг («омин» деб айтган) сўзи фаришталарнинг айтиши билан тўғри (мувофиқ) келса, унинг аввалги ўтган гуноҳи кечирилади», – деган (Бухорий, Муслим).
Яна бир ҳадисда: «Омин деб айтмайдиган одамнинг мисоли бир одамлар билан бирга сафарга чиққан кишига ўхшайди. Улар қуръа ташлаб, қуръа чиқарганда, ҳамманинг қуръаси чиқибди-ю, унинг қуръаси чиқмаган экан. Шунда у: «Менинг қуръам нега чиқмади?» – деганида, унга: «Чунки сен «омин» деб айтмадинг», – дейилган» (Абу Яъла).
Асосан «омин» араб сўзи эмас, бошқа тилдан кирган сўз. Имом Қуртубий (Аллоҳ унга раҳмат қилсин) айтади: «Олимларнинг кўпчилигига кўра, «омин» сўзи «Эй Аллоҳ! Биздан қабул қил!» – деган маънони билдиради ва дуо маъносида ишлатилади».
Ибн Аббос (Аллоҳ ундан рози бўлсин) айтади: «Мен Аллоҳнинг элчисидан (у зотга Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин) «омин» сўзининг маъноси нима?» деб сўраганимда, у (у зотга Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин): «Эй Роббим! Дуоимни қабул қил», – деб жавоб берди» («Ал-Жомиъ ли аҳком ал-Қуръон»). Шунингдек, уламолар унинг «шундай бўлсин», «умидимизни йўқ қилма» деган маънолари ҳам бор, дейишган.
Араблар алиф ҳарфини чўзиб («аамин») ва чўзмай («омин») икки хилда айтади. Қандай айтилмасин, маъноси ўзгармайди, шу ҳолича қолади. Ўзбек халқининг дуода «омин» ёки «аумин» деб айтиши – «Аллоҳ қабул қилсин, савобини ёзсин» деган ниятнинг ифодасидир. Иккаласи ҳам қўлланиладиган сўзлар бўлгани учун, маъноси бир хил, дейиш мумкин. Ўзбеклар ҳам дуо қилганда «аумин» деб ишлатган. Ўзбек тили қоидаларига кўра ҳам «аумин» деб ёзиш мумкин. Шунинг учун буни хато деб бўлмайди.
Бу масалада «бундай эмас, бундай» деб тортишиш керак эмас.
Тайёрлади: Ҳасан АМАНҚУЛ
«Минора» газетаси, №11, 2021 йил
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.