Ayollarning masjiddan namoz o‘qishi to‘g‘rimi?

Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) musulmon ayollarga farz namozlarni masjidga borib, jamoat bilan birga o‘qishga ruxsat berganlar. Biroq shariatda bunga ayrim shartlar qo‘yilgan. Jumladan, ayol kishi masjidga borganda erkaklar bilan aralashmasligi, atir yoki hidli narsalar ishlatmasligi lozim.

Alloh elchisi (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin): «Allohning bandalari, ayollarni Allohning masjidlaridan to‘smanglar. Lekin ular masjidga borganda, atir ishlatmasinlar», – degan (Abu Dovud). Ushbu hadishda ayollarni jamoat namoziga borishdan to‘smaslik buyurilgan, biroq begona erkaklarning e’tiborini tortadigan har qanday harakatdan tiyilish lozimligi ta’kidlangan.

Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) vafotlaridan so‘ng, hazrati Umar (Alloh undan rozi bo‘lsin) davrida ayollarga masjidga borishga taqiq qo‘yildi. O‘sha davrda yashagan katta sahobalardan hech biri hazrati Umarning bu qaroriga qarshi chiqmagan. Ba’zi ayollar Oisha (Alloh undan rozi bo‘lsin) onamizga borib: «Payg‘ambarimiz davrida taqiqlanmagan narsa bugun taqiqlanmoqda», – mazmunida shikoyat qilishganida, Oisha onamiz shunday javob berganlar: «Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) biz kabi bugungi ayollarning holatini ko‘rganlarida, (o‘z zamonida) Banu Isroil ayollari (masjidga borishdan) qaytarilgani kabi, ularni ham, albatta, masjiddan qaytarar edilar» (Buxoriy, Muslim).

Banu Isroil ayollariga bir davrda ibodatxonaga borishga ruxsat berilgan, keyinchalik masjiddagi erkaklar bilan aralashish kabi shariatga zid ishlar paydo bo‘lgach, ularga ibodatxonaga borish taqiqlangan.

Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin): «Ayolning hovlisida o‘qigan namozi uyida o‘qigan namozidan afzal. Uyidagi namozidan esa o‘z xonasida o‘qigan namozi yanada afzal», – degan (Abu Dovud, Bazzoz). Demak, ayol namozini qanchalik ko‘zdan panada o‘qisa, shuncha yaxshi ekani aytilmoqda. Chunki ayollar odamlar ko‘radigan joyda namoz o‘qisa, nomahramlarning ko‘zi tushishi, natijada shariatga zid holatlar yuzaga kelishi mumkin.

Mulla Ali Qoriy (Alloh unga rahmat qilsin) bu masalani har tomonlama o‘rganib, shunday xulosa qilgan: «Barcha namozlarni o‘qish uchun nafaqat yosh qizlarga, balki keksalarga ham masjidga kelish taqiqlanadi, degan hukm tanlandi» (Fath babu al-g‘inoya, 1/413). Demak, hanafiy mazhabida ayollarning yoshi katta-kichigidan qat’i nazar, jamoat namozlariga ochiq qatnashishi, shuningdek, juma va hayit namozlariga borishi ma’qul ko‘rilmaydi.

Biroq haj va umra safariga borganda ayollar o‘z mahramlari bilan birga o‘sha yerda jamoat namozlarida ishtirok etishlari mumkin. Bu hukm ikki muqaddas maskanning o‘ziga xos fazilatiga bog‘liq. Shuningdek, boshqa yurtlardan yoki hududlardan kelib, namoz o‘qishga masjiddan boshqa qulay joy topilmasa, yoki o‘sha shaharda yashab, uyiga borsa namoz vaqti o‘tib ketadigan bo‘lsa, ayollar masjidga kirib, erkaklar bilan aralashmasdan namoz o‘qishi mumkin. Qolgan hollarda ayollar namozini uyida o‘qigani afzal.

Hasan AMANKUL

« Minara » gazetasi, №5, 2023 yil