BALAĞAT SOʻZ AYTISHNING GUNOHI QANDAY?

Balağat soʻz (soʻkish, soʻkinish soʻzlar) – bu achchiq, haqoratli, odobsiz soʻzlar boʻlib, uyatli ishlar va inson tanasining uyatli joylariga nisbatan ishlatilishi qatʼiyan man qilinadi.

Balağat soʻzlarni aytish insoniylik va dindorlikka mutlaqo toʻgʻri kelmaydi. Bu or-nomus va hayo hissini yoʻqotadi, boshqalarni ranjitadi. Hatto shariatimizda er-xotin oʻrtasidagi jinsiy aloqani, tahorat buzishni va najasni ham ochiq soʻz bilan emas, kinoya yoki yumshoq soʻzlar bilan ifodalash buyurilgan. Masalan, Qurʼoni Karimda "jinsiy aloqa" maʼnosi "ламс" (yaqinlashish, qoʻshilish) kabi soʻzlar bilan ifodalangan ("Niso" surasi, 43-oyat).

"Niso" surasi, 43-oyat

Allohning elchisi (унга Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин): "Katta gunohlarning eng kattasi – kishining oʻz ota-onasiga laʼnat aytishi", – dedilar. Shunda bir kishi: "Ey Allohning elchisi! Inson qanday qilib oʻz ota-onasiga laʼnat aytadi?" – deb soʻradi. Paygʻambarimiz: "Kishi birovni otasidan soʻkadi. U ham uni (javoban) otasi-onasidan soʻkadi (shunday qilib, oʻz ota-onasini soʻkkan boʻladi)", – deb javob berdilar (Buxoriy). Bu hadisdan soʻkish va soʻkinish gunoh ekani ayon boʻladi.

"Katta gunohlarning eng kattasi – kishining oʻz ota-onasiga laʼnat aytishi" ... "Kishi birovni otasidan soʻkadi. U ham uni (javoban) otasi-onasidan soʻkadi (shunday qilib, oʻz ota-onasini soʻkkan boʻladi)"

Shuningdek, Paygʻambarimiz (унга Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин): "Allohga iymon keltirgan kishi – soʻkuvchi emas, laʼnatlovchi emas, yomon yurishli emas, soʻkinuvchi, balağat soʻzli emas", – dedilar (Tirmiziy). Ushbu hadisda oʻzini moʻmin deb bilgan har bir inson bunday yomon odatlardan poklanishi lozimligi ochiq aytilgan.

"Allohga iymon keltirgan kishi – soʻkuvchi emas, laʼnatlovchi emas, yomon yurishli emas, soʻkinuvchi, balağat soʻzli emas"

Yana bir hadishda: "Qiyomat kuni kishining tarozida eng ogʻir bosadigan narsa – goʻzal odobidir. Alloh taologa soʻkinuvchi kishidan gʻazab keladi", – deyiladi (Nasaiy).

"Qiyomat kuni kishining tarozida eng ogʻir bosadigan narsa – goʻzal odobidir. Alloh taologa soʻkinuvchi kishidan gʻazab keladi"

Ilgari o‘zbek jamiyatida ham odobsiz balağat soʻz aytib, odamni yoki odamlarni haqorat qilganlar odat huquqi meʼyorlari va tamoyillariga binoan jazolangan ("Oʻzbek xalqining urf-odatlari" kitobi, 2014).

Hasan AMANKUL,

"Munara" gazetasi, №2, 2023 yil