Bir farz namozini o‘qigan yoki o‘qitgan kishi shu namoz uchun boshqa bir jamoatga imomlik qilishi mumkinmi?

Imom, o‘qilayotgan namoz turi jihatidan, unga ergashayotgan kishidan past holatda bo‘lmasligi kerak. Ammo jamoat imomdan past holatda bo‘lishi mumkin. Shunga ko‘ra; nafl namoz o‘qiyotgan kishi farz namoz o‘qiyotgan kishiga imom bo‘la olmaydi; biroq farz namoz o‘qiyotgan kishi nafl namoz o‘qiyotgan kishiga imom bo‘lishi mumkin. (Merğīnānī, el-Hidāya, 1/58-59; Ibnul-Humām, Fathu’l-qadīr, 1/371; Ibn Ābidīn, Raddul-muhtār, 1/590; Desūqī, Hāshiya, 1/339; Buhūtī, er-Ravd, 134)

Payg‘ambarimiz (s.a.v.) shunday deganlar: “Farz namoz bir kunda ikki marta o‘qilmaydi.” (Dārekutnī, es-Sünen, 2/285 [1544]; Ibn Abī Shayba, el-Musannef, 2/78 [6675]) Bir vaqtning namozi ikki marta o‘qilmasligi sababli, ikkinchi marta o‘qilgan namoz nafl bo‘ladi. Bu holatda imom jamoatdan past holatda bo‘lgani uchun uning imomligi maqbul bo‘lmaydi.

Shofiiy va Hanbaliy mazhablarida afzal ko‘rilgan qarashga ko‘ra, farz namoz o‘qimoqchi bo‘lgan kishi nafl namoz o‘qiyotgan kishiga ergashishi mumkin. Ushbu ijtihodlarga ko‘ra, bir vaqtning farz namozini o‘qigan kishi shu vaqt uchun boshqalarga imom bo‘lishi mumkin. O‘zi o‘qigan namoz nafl, jamoatning namozi esa farz sifatida maqbul bo‘ladi. (Māvardī, el-Hāvī, 2/316; Ibn Qudāma, el-Muġnī, 2/166)

Manba: T.C. Diyanet İşleri Başkanlığı, Din İşleri Yüksek Kurulu