Namoz vaqtlariShariatga ko‘ra, bir inson o‘z nomidan boshqa bir kishini ma’lum bir ishga vakil qilib tayinlashi mumkin. Chunki ba’zi hollarda odam o‘zi biror ishni bajara olmasligi mumkin. Shunda u boshqasining yordamiga murojaat qiladi, ya’ni o‘sha ishni unga topshiradi va uni o‘z nomidan vakil qiladi[1].
Bunga Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin)ning Hakim ibn Hizamga (Alloh undan rozi bo‘lsin) qurbonlik uchun hayvon sotib olishni topshirgani dalildir.
Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) Hakim ibn Hizamga bir dinor berib, uni qurbonlik uchun hayvon sotib olishga yuboradi. Sahoba bir dinorga hayvon sotib oladi, so‘ng uni ikki dinorga sotadi. Keyin yana bir dinorga boshqa hayvon sotib oladi va ortiqcha bir dinorni Payg‘ambarimizga (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) olib keladi. Payg‘ambarimiz (u zotga Allohning salovoti va salomi bo‘lsin) o‘sha bir dinorni sadaqa qiladi va sahobaning savdosiga baraka tilaydi[2].
Shuning uchun, qurbonlikni uydan chiqmasdan boshqa birov orqali ham ado qilish mumkin. Ya’ni, qurbonlik qilishni niyat qilgan kishi o‘ziga ishonchli bir odamni vakil qilib tayinlaydi va unga qurbonlik uchun pul beradi, hayvonni sotib olish, so‘yish, go‘shtini bo‘lib tarqatishni topshirishi mumkin. Shariatda bu munosabat «vakolat» deb ataladi. Bugungi karantin sharoitida ko‘pchilik aynan shu usulda qurbonlik qilishni qulay va ma’qul deb bilmoqda.
Qurbonlikka buyurtma berish, uni ro‘yxatdan o‘tkazish, kerakli ma’lumotlar va xabarlar bilan bo‘lishish onlayn tarzda amalga oshirilayotgani uchun bu «onlayn-qurbonlik» deb ham atalmoqda.
O‘zbekiston musulmonlari idorasi Shariat va fatvo bo‘limi
[1] Hidaya, 3/357.
[2] Abu Dovud rivoyat qilgan.
Bu material sun’iy intellekt yordamida tayyorlangan va muharrir tomonidan ko‘rib chiqilgan.