BOLANI NECHA YOSHIDA SUNNAT QILISH KERAK?

Sunnat qilish – Islom dinida va o‘zbek an’analarida o‘g‘il bolaning jinsiy a’zosini yopib turgan teri qismini kesish orqali amalga oshiriladigan urf-odatdir. Arab tilida «әл-хитан», tibbiyotda esa «tsirkumtsiziya» deb ataladi.

Tibbiyot mutaxassislari bu amaliyot inson salomatligi uchun foydali ekanini va sunnat qilish orqali jinsiy yo‘l bilan yuqadigan ko‘plab kasalliklarning oldini olish mumkinligini ta’kidlaydi. Shariatimizda esa o‘g‘il bolani sunnatga o‘tirg‘izish – Payg‘ambarimizning (унга Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин) sunnatidir.

Hadisda besh fitratdan (yaratilişdan) biri sifatida sunnatga o‘tirg‘izish zikr qilingan. Abu Hurayradan (Alloh undan rozi bo‘lsin) rivoyat qilingan hadisda Payg‘ambarimiz (унга Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин) shunday deydi:

«Inson fitratiga mana bu besh narsa xos: sunnat qilish, qov va qo‘ltiq ostidagi tuklarni tozalash, tirnoq olish va mo‘ylabni qisqartirish» (Buxoriy, Muslim).

Xalqimiz bolani toq yillarda, ya’ni uch, besh, yetti yoshida sunnat qilgan. Ammo shariatimizda sunnat qilish vaqti aniq belgilanmagan. Ba’zi olimlar Payg‘ambarimizning (унга Аллоҳнинг салавоти ва саломи бўлсин) nevaralari Hasan va Husayn tug‘ilgandan so‘ng yettinchi kuni qurbonlik qilib, ularni sunnat qilganlari haqidagi hadisga asoslanib, shu vaqtda sunnat qilish mustahab degan. Chunki bu vaqtda sunnat qilish bolaga yengil bo‘ladi va jarohati ham tez bitadi.

Hanafiya mazhabining yirik olimi Ibn Obidin o‘zining «Hashiya» asarida: «Imom Abu Hanifa maxsus dalil kelmaganligi sababli, sunnat qilishning shariatdagi aniq vaqtini belgilamagan. Hanafiya mazhabining keyingi olimlaridan ba’zilari yetti va o‘n ikki yosh oralig‘ida sunnat qilishni ma’qul deb bilgan. Chunki yetti yoshga to‘lgan bola boshqalarga muhtoj bo‘lmay, ovqatini o‘zi yeydi, o‘zi kiyinadi. Shuningdek, shu yoshga yetgan bolani namozga o‘rgatish ham mustahab», – degan.

Hanafiya mazhabining ko‘plab olimlari «Bahr ar-Royiq» kitobida sunnat qilishning aniq vaqti yo‘qligini, bola sunnat qilishga bardosh bera oladigan vaqtdan balog‘at yoshigacha qilinaverishini aytgan. Agar bola zaif bo‘lsa va sunnat qilishga bardosh bera olmasa, ma’lum muddatga kechiktirish mumkin. Agar bola sunnatli tug‘ilsa, uni qayta sunnat qilish shart emas. Boshqa sabablar bilan balog‘at yoshigacha sunnat qilinmasa, imkon qadar tezroq sunnat qilish lozim.

Xulosa qilib aytganda, sunnat qilish vaqtini balog‘at yoshigacha kechiktirmaslik lozim. Shariatimizda sunnat qilishning aniq vaqti belgilanmaganligi sababli, bolaning sog‘lig‘i va sunnatga bardosh bera olishi e’tiborga olinadi. Shuningdek, sunnat qilish salomatlikka bog‘liq masala bo‘lgani uchun, har bir ota-ona tibbiyot mutaxassislari bilan maslahatlashgan holda bolani sunnat qilish vaqtini o‘zi belgilashi to‘g‘ri bo‘ladi.

Medet QURMASHULI,

«Imon» jurnali, №3, 2023 yil